Çelikhan (Adıyaman) bölgesinde yüzeyleyen ofiyolitik birimlerin jeokimyası ve tektonik önemi

Araştırma bölgesinde yer alan Çelikhan ofiyoliti, eksikli bir ofiyolit dizisi özelliği göstermekte olup, tabandan tavana doğru dunitik ve harzburjitik tektonitler, mafik kümülatlar, izotrop gabrolar, levha dayk kompleksi ve bazaltik-andezitik volkanik kayaçlar ile temsil edilmektedir. Çelikhan ofiyolitinden alınan gabro, diyorit ve bazaltik volkanik kayaçlardan LA-ICP-MS (Lazer Aşındırmalı İndüktif Olarak Eşleştirilmiş Plazma - Kütle Spektrometresi) yöntemi ile gerçekleştirilen U-Pb zirkon yaşlandırması, bu birimin yaşının Geç Kretase olduğunu ortaya koymuştur. Levha dayk ve volkanik kayaların ana, iz ve nadir toprak element (NTA) jeokimyası ile mineral kimyası verileri, bu kayaların Geç Kretase döneminde aynı kökensel magmadan itibaren okyanus içi yitim zonunda (supra-subduction zone) oluştuğunu göstermektedir. Çelikhan (Adıyaman) bölgesinde incelenen volkanik kayalar, bazikten nötre kadar değişen dar spektrumlu kaya grupları ile temsil edilmekte olup, jeokimyasal analizler, bu kayaların okyanus içi dalma-batma zonu üzerinde oluştuğunu ve toleyitik magmadan türediğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, Çelikhan ofiyolitini kesen siyenitik-monzonitik kayalar da LA-ICP-MS U-Pb zirkon yaşlandırmasına göre Geç Kretase yaşlıdır. Çelikhan ofiyolitine ait farklı kaya gruplarından elde edilen yaşlar, 99.49±1.5 My ile 83.5±0.79 My arasında değişmekte olup, bu yeni jeokronolojik verilere göre Çelikhan ofiyolitinin yaşının Senomaniyen-Santoniyen (Üst Kretase) olduğu belirlenmiştir. Levha dayklardan alınan örnekler üzerinde yapılan mineral kimyası analizlerinden hesaplanan basınç değerleri 0.56 ile 1.2 kbar (yaklaşık derinlik 1.8-4.0 km) arasında değişmektedir. Sonuç olarak, bu çalışmada sunulan yeni jeokronolojik veriler, jeolojik haritalama, yapısal ve jeokimyasal veriler ışığında, Çelikhan ofiyolitinin Güney Neotetis'te Geç Kretase döneminde kuzeye dalan bir okyanus içi yitim zonu üzerinde oluştuğu değerlendirilmiştir. Anahtar kelimeler: Çelikhan ofiyoliti, Geç Kretase, Dalma-batma zonu, Jeokronoloji, Neotetis