Çeltik üreticilerinin yabancı ot sorunları: Gönen Balıkesir'den bir vaka çalışması

İnsan beslenmesinde en önemli tahıllar arasında yer alan çeltik bitkisinin üretim süreci, verim ve kalitesini etkileyen temel problemlerden biri yabancı otlardır. Tarımsal üretim alanlarında yabancı otlardan kaynaklanan doğrudan veya dolaylı sorunların giderilebilmesi ve yönetim programlarının oluşturulabilmesine yönelik ilk adım ise üreticilerin sorunlarının bilinmesidir. Bu durum dikkate alınarak ele alınan çalışmada, çeltik üreticilerinin yabancı otlardan dolayı karşılaştıkları sorunları belirlemek amaçlanmıştır. Bu amaç için Marmara Bölgesi'nde bulunan Balıkesir iline bağlı Gönen ilçesindeki 100 çeltik üreticisi ile bir anket çalışması yürütülmüştür. Çeltik üreticilerinin demografik yapıları, en fazla karşılaştıkları yabancı ot taksonları, bu taksonların çevresel ve sosyoekonomik etkileri, mücadele yöntemleri, kimyasal mücadelenin uygulama esasları kapsamında hazırlanan anket ile üreticilere toplam 41 soru yöneltilmiştir. Sonuçlara göre, tüm katılımcılar tarım alanlarındaki ana zorluğun yabancı ot soruları olduğunu konusunda hemfikirdir. Ancak katılımcıların çoğunluğu (%82) Entegre Mücadele IPM kavramının ve uygulamasının ne olduğunu bilmemektedir. Ayrıca Diğer dikkat çeken cevaplar arasında yabancı otlar ile mücadelede sadece herbisit kullanması (%100), üreticilerin tek yıllık ekim nöbeti uygulaması yapmaması (%69) ve herbisit nöbetinin ise sadece %17 oranında yapılmasıdır. Bunların yanında, üreticilerin kullandığı herbisiti başkasına da tavsiye ettiği (%83) ve herbisit kullanım sıklığının (%88) etikette belirtilen dönemler dışında da uygulanmasına yönelik bulgular da dikkat çekicidir. Üreticilerin ilaçlama aletlerinin kalibrasyon uygulamasını bilmeleri (%100), büyük bir çoğunluğun herbisitlerin bekleme süresine uymaları (%63), herbisit uygulamasında dikkat edilecek hususları bilmeleri (%59) ve bilinmeyen bir herbisiti sadece tavsiye üzerine kullanmamaları (%57) olumlu bulgular olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışma Balıkesir ili Gönen ilçesinde çeltik üretim alanlarında üreticilerinin yabancı otlar konusunda yaşadığı problemleri bir anket ile değerlendiren ilk çalışma niteliğindedir. Dolayısıyla burada elde edilen tüm veriler, öncelikle herbisitlerin etkisizliğinden yakınan bölge üreticileri olmak üzere tüm çeltik üreticilerine yönelik değerli katkılar sağlar. Ayrıca çeltik üretim alanlarında yabancı ot yönetim programlarının oluşturulması ve bu programların uygulamaya aktarılmasına yönelik veri boşluklarının kapatılmasına yön verebileceği düşünülmektedir. Son olarak, sonuçların çeltik üretiminin sürdürülebilirliği, üretim süreçlerindeki çevresel ve sosyoekonomik sorunların değerlendirilmesi ve herbisit dayanıklılığı gibi olumsuz etkilerin önlenmesi konularında farkındalık faaliyetlerinin yürütülmesi de dâhil yapılacak çalışmalara yönelik bir kaynak sağlaması beklenmektedir.