Cemil Meriç'in denemeleri üzerine bir inceleme

Cemil Meriç'in denemeleri hakkında yapılan bu çalışmada, ilk olarak deneme türünün tanımı, tarihi gelişimi, Türk edebiyatındaki seyri ele alınıp değerlendirilmiştir. Cemil Meriç'in deneme kitapları, özellikle Bu Ülke ve Mağaradakiler adlı eserleri, muhtevâ ve anahtar kavramlar açısından ele alınmıştır. Çalışma boyunca denemelerde belli kavramların konu olarak sıkça işlendiği görülmüştür. Meriç'in edebiyat, sanat, kültür, medeniyet, tarih gibi kavramları bir problem olarak değerlendirdiği anlaşılmıştır. Meriç'in denemelerde öz olarak muhtevâyı bu anahtar kavramlarla biçimlendirdiği kanaatine ulaşılmıştırBu çalışmada, edebî eserin ilkelerinden amaç- mahiyet -fonksiyon kavramları, Meriç'in denemelerine ve sanat anlayışına uygulanmıştır. Denemelerin mahiyetinde kelime ve kavramların çok çeşitli olduğu tespit edilmiştir. Denemeci Meriç'in kendi uslûbunu denemelere etkili biçimde uyguladığı fark edilmiştir. Cemil Meriç'in Doğu ve Batı medeniyetlerinden edindiği birikimleri bir sentez oluşturma amacıyla kazandığı anlaşılmıştır. Doğu ve Batı sentezinin özünün günümüz Türkiye'sinde aydınlar ve kendi okurlarınca anlaşılmasını istediği fark edilmiştir. Edebiyat eğitimi ve öğretimi yoluyla denemelerin işlevsel biçimde eğitime malzeme olarak kullanılabileceği görülüp bununla ilgili örnek uygulamalar, bu çalışmada yapılmıştır.Anahtar Sözcükler:1. Cemil Meriç2. Bu Ülke, Mağaradakiler3. Deneme türü4. Muhtevâ ve anahtar kavramlar5. Eğitim