Çevre vergileri ve çevre kirliliği ilişkisinde makroekonomik faktörlerin rolü: OECD ülkeleri örneği

Çevre vergileri, çevresel düzenlemelere ilişkin kullanılan mali araçların en yaygın olanlarından birisidir. Tüketicilerin ve üreticilerin kirletici davranışlarını etkileyerek çevreye verilen zararı kısıtlamakla beraber çevreyi korumaya yönelik faaliyetleri teşvik etmektedir. Ancak özellikle gelişmekte olan ülkelerde çevre vergilerini, gelir sağlama amacıyla uygulanmakta ve gelirin ise çevre için kullanılmadığı gözlemlenmektedir. Bu bağlamda çevre vergilerinin çevre kirliliğini azaltabilmesi için ülkelerin belirli bir gelişmişlik seviyesine erişmiş olması beklenmekte ve birtakım makroekonomik göstergelerin varlığı aranmaktadır. Çalışmada söz konusu göstergeler literatürden hareketle kişi başına düşen gelir, finansal gelişme düzeyi, enerji yoğunluğu ve çevreye yönelik Ar-Ge harcamaları olarak belirlenmiş ve bunlara dair makul bir oranın çevre vergilerinin etkinliğini artıracağı düşünülmektedir. Bu çalışmada OECD ülkelerinde 1995-2021 dönemini baz alarak çevre vergileri ve çevre kirliliği ilişkisinde kişi başına düşen GSYİH, finansal gelişmişlik endeksi, enerji yoğunluk düzeyi ve çevre teknolojilerinin yüzdesi Genelleştirilmiş Yumuşak Geçişli Panel Regresyon analizi ile incelenmiş ve her biri için eşik seviyeleri tespit edilmiştir. Analiz sonucunda elde edilen bulgular; kişi başına düşen GSYİH 26.265,2 $'dan, finansal gelişmişlik endeksinin 0,35'ten, çevre teknolojilerinin yüzdesi %9,16'dan daha yüksek seviyede olduğunda enerji yoğunluk düzeyi ise %1,67'den daha düşük seviyede olduğunda uygulanan çevre vergilerinin çevre kirliliğini azalttığını göstermektedir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, çevresel sürdürülebilirliğin sağlanması ve ekonomik etkinliğin artırılması amacıyla politika yapıcılara ve piyasa aktörlerine yönelik çeşitli politika önerilerinde bulunulması çalışmanın önemli bir çıktısı olarak değerlendirilmektedir. Anahtar Sözcükler: Çevre Vergileri, Çevre Kirliliği, Kişi Başına Düşen GSYİH, Finansal Gelişme, Enerji Yoğunluğu, Genelleştirilmiş Yumuşak Geçişli Panel Regresyon