Çevresel etki değerlendirmesi sürecine peyzaj değerlendirme yöntemlerinin entegre edilmesi

Bu çalışmanın amacı, mekânsal planlama mevzuatımızda önemli bir yer tutan Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreci içerisindeki peyzaj değerlendirme formatı yerine bir alternatif olarak; peyzaj karakter analizi ve peyzaj koruma ölçütlerine dayalı güncel ve daha tutarlı bir yöntemin önerilmesidir. Bu amaçla, ÇED mevzuatına tabi sektörleri temsil eden 4 farklı faaliyet seçilmiş ve önerilen yönteme göre peyzaj değeri analizleri yürütülmüştür.Topoğrafya, alan kullanımı, bitki örtüsü ve jeolojik yapı gibi temel peyzaj bileşenleri ve nadirlik, peyzaj çeşitliliği, doğallık, rejenerasyon süresi ve karbon tutma kapasitesi gibi peyzaj değerini belirlemeye yönelik temel ölçütler kullanılarak örnek bir metodoloji ortaya konmuştur. Seçilen her bir faaliyet alanında belirlenen peyzaj birimleri, elde edilen peyzaj değeri puanlarına göre sentez haritası üzerinde sınıflandırılarak, faaliyet alanı ve çevresindeki peyzaj bütününün değeri belirlenmiştir. Ortalama puanlara göre beş ölçüt içerisinde peyzaj değerini olumlu yönde etkileyen en önemli ölçütün, peyzaj çeşitliliği olduğu görülmüştür. Önerilen bu yöntemin kullanılması ile peyzaj değerlerinin belirlenmesinde, peyzajın ekolojik özelliklerini ön plana çıkaran, nicel veri altlıklarına dayalı daha detaylı, tutarlı ve objektif bir değerlendirmeye ulaşılabilecektir. Yürürlükteki ÇED prosedürü içerisinde uygulanan peyzaj değerlendirmesine göre daha zaman alıcı ve detaylı görünse de önerilen peyzaj değeri hesaplaması için gereken verilerin, orman amenajman planı gibi mevcut kaynaklardan elde edilebilecek olması, yöntemin uygulanabilirliğini arttırmaktadır. Böylelikle, ÇED süreci gibi önemli bir mevzuat kapsamında yürütülen uygulamalarda Avrupa Peyzaj Sözleşmesi hedefleri doğrultusunda peyzaj değerinin daha etkin olarak korunması mümkün olabilecektir.