Çevrimiçi işbirlikli öğrenmenin fen bilgisi öğretmen adaylarının bilimsel muhakeme becerileri, motivasyonları ve fen öğretimine yönelik öz- yeterliklerine etkisi

Bu araştırmanın amacı çevrimiçi işbirlikli öğrenme yönteminin fen bilimleri öğretmen adaylarının bilimsel muhakeme becerileri, motivasyonları ve fen öğretimine yönelik öz yeterliliklerine etkisini incelemektir. Araştırmada yarı-deneysel desenlerden eşitlenmemiş kontrol gruplu desen kullanılmıştır. Bu araştırma, 2020-2021 eğitim- öğretim yılı bahar döneminde gerçekleştirilmiştir. Araştırma, Adana'da bir üniversitede öğrenim gören Fen Bilimleri Öğretmenliği 3.sınıftaki 54 öğretmen adayıyla 7 hafta süresince yürütülmüştür. Araştırmanın deney grubunu 28 öğretmen adayı, kontrol grubunu ise 26 öğretmen adayı oluşturmuştur. Fen Öğretimi II dersinde gerçekleştirilen çalışmada deney grubu öğrencilerine çevrimiçi ortamda işbirlikli öğrenme yöntemi ile öğretim yapılırken, kontrol grubuna çevrimiçi ortamda tüm-sınıf tartışması uygulanmıştır. Araştırmanın verileri "Lawson Mantıksal Düşünme Testi"(LMDT), "Öğrenmede Güdüsel Stratejiler Ölçeği" (ÖGSÖ) ve "Fen Öğretimine Yönelik Öz-Yeterlik İnancı Ölçeği" (FÖYÖİÖ) kullanılarak toplanmıştır. LMDT, ÖGSÖ ve FÖYÖİÖ öğretmen adaylarına ön test ve sontest olarak uygulanmıştır. Grupları ön test ve son test LMDT puanları açısından kıyaslamak için bağımsız gruplar t - testi kullanılmıştır. LMDT ön test sonuçlarına göre gruplar arasında anlamlı bir farklılık yoktur. LMDT son test verilerinin analizi sonucunda deney grubu lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Kontrol ve deney grubu öğretmen adayları arasında ÖGSÖ öntest puanları açısından anlamlı bir fark olup olmadığını belirlemek amacıyla, içsel hedef düzenleme (İHD), dışsal hedef düzenleme (DHD), öğrenmeye ilişkin kontrol inancı (ÖİKİ)ve sınav kaygısı (SK) alt boyutları için bağımsız gruplar t-testi, öğrenme ve performansla ilgili özyeterlik algısı (ÖPÖA) ve görev değeri (GD) alt boyutu için ise Mann Whitney U yapılmıştır. Sonuçlara göre deney ve kontrol grubu öğrencileri arasında ÖGSÖ ön test puanları açısından anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Gruplar arasında ÖGSÖ alt boyutları açısından son testlerde anlamlı bir fark olup olmadığını belirlemek amacıyla her alt boyut için bağımsız gruplar t-testi yapılmıştır. Sonuçlara göre gruplar arasında İHD, DHD ve ÖİKİ açısından anlamlı bir farklılık gözlemlenmezken; GD, ÖPÖA ve SK açısından anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Kontrol ve deney grubu öğretmen adayları arasında, FÖYÖİÖ ön test puanları açısından anlamlı bir fark olup olmadığını belirlemek amacıyla; alt boyutlardan fen öğretiminde sonuç beklentisi (FÖSB) puanları Mann Whitney U, fen öğretimi ile ilgili kişisel özyeterlik inançları (FÖKÖY) puanları ise ANOVA ile analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre gruplar arasından anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. FÖSB ve FÖKÖY son test puanları ANOVA ile analiz edilmiştir. Bulgulara göre gruplar arasında sontest FÖSB puanları açısından anlamlı bir fark görülürken FÖKÖY puanları açısından anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak çevrimiçi işbirlikli öğrenme yönteminin tüm-sınıf tartışmasına kıyasla fen öğretmen adaylarının bilimsel muhakeme becerilerini, motivasyonlarını ve fen öğretimi sonuç beklentilerini arttırdığı söylenebilir. Genel olarak, bilimsel muhakeme becerileri, motivasyon ve fen öğretimine yönelik öz yeterliliği olumlu yönde etkilediği tepit edilen çevrimiçi işbirlikli öğrenmenin, pandemiden sonra bile öğretmen adaylarının eğitiminde kullanılmada etkili bir yöntem olduğu düşünülmektedir.