Ceza hukukunda kolluğun zor ve silah kullanma yetkisi

Modern devletler kendi toplumunu oluşturan bireylerin bir arada yaşayabilmesi için kamu düzenini sağlamak zorundadır. Devlet, kamu düzenini kolluk kuvvetleriyle sağlamaktadır. Kolluk, kamu düzenini sağlamak amacıyla gerek suç işlenmesini önlemede gerekse suç işlendikten sonra suçun aydınlatılması ve suçlunun yakalanması için kendisine tanınan yetkiler çerçevesinde görevini ifa eden personelleri ve bu personellerin oluşturduğu teşkilattır. Kolluğun toplumun güvenlik ve huzurunu sağlamada en önemli ve etkili yetkisi ise zor ve silah kullanma yetkisidir. Zor ve silah kullanma yetkisiyle müdahalede bulunulan bireylerin yaşam hakkı ve vücut bütünlüğünün sınırlandırılması ve kolluğa kamu düzenini sağlamada tanınan en geniş ve etkili bir yetki olduğu için zor ve silah kullanma yetkisi ulusal ve uluslararası birçok düzenlemede çok sıkı şartlara tâbi tutulmuştur. Bu sayede yetkinin uygulama alanı belirlenerek, keyfi kullanımının önüne geçilmek istenmiştir. Türk hukukunda zor ve silah kullanma yetkisi, Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nun (PVSK) 16. maddesinde detaylı olarak hüküm altına alınmıştır. Yalnızca PVSK'da değil kolluğa ilişkin birçok kanunda zor ve silah kullanma yetkisiyle ilgili düzenlemelere yer verilmiştir. Alman hukukunda ise zor ve silah kullanma yetkisi doğrudan zorlama (unmittelbarer Zwang) olarak adlandırılmış ve söz konusu yetki Federal Kolluk Görevlilerinin Kamu Gücünü Kullanırken Doğrudan Zor Kullanmaları Hakkında Kanun'la (UZwG) düzenlenmiştir. Ayrıca doğrudan zorlama, eyaletlerin polis yasalarında UZwG'yle benzer şekilde düzenlenmiştir. Çalışmamızda zor ve silah kullanma yetkisine ilişkin başta İHAM içtihatları olmak üzere Türk ve Alman ceza hukuku doktrin ve içtihatları dikkate alınarak yetkinin hukuki niteliği ortaya konulmuş, yetkiyle alakalı tartışmalı ve uygulamada sorunlu durumlar tespit edilerek bu hususlarda çeşitli çözüm önerileri sunulmuştur.