Ceza muhakemesi hukuku kapsamında SEGBİS (Ses ve görüntü bilişim sistemi)

Hukukun amacı insanların huzur içinde bir arada yaşamalarının ve adaletin sağlanmasıdır. Adalet, hukuk düzeni içinde haklının hakkını alması, hakkı ihlal edenin ise cezalandırılmasıdır. Ceza muhakemesi her ne olursa olsun suçlunun cezalandırılması amacına sahip olmamakta insan onuruna ve insan haklarına uygun, adil yargılanma ve hukuk devleti ilkeleri çerçevesinde yapılan bir yargılama sonucunda suçluların cezalandırılmasını amaçlamaktadır. Her alanda hayatımızda yer edinen ve yaşamımızın ayrılmaz bir parçası haline gelen teknolojinin ceza muhakemesindeki kullanılma şekillerinden biri SEGBİS (Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi)'tir. Ceza muhakemesinde kanun, yönetmelik ve genelgelere dâhil olan SEGBİS ceza muhakemesinde ses ve görüntünün aynı anda iletildiği, kaydedildiği ve saklandığı bir iletişim sistemidir. Ceza muhakemesinde dinlenmesi gereken kişilerin yetkili merci önüne getirilmeden ekran vasıtasıyla bulundukları yerden dinlenmelerine imkân tanıyan bu sistemle ceza muhakemesinin işleyişinin hızlandırılması, yargılama giderlerinin azaltılması amaçlanmıştır. SEGBİS'in istenilen amaçların gerçekleştirilmesine olan katkısı göz ardı edilemez ancak ceza muhakemesinin diğer amaçları olan sanığın korunması ve maddi gerçeğin araştırılması amacıyla ceza muhakemesinin ilkeleri bakımından SEGBİS ayrıca değerlendirilmeli, ihlaller söz konusu olduğunda göz ardı edilmemelidir. SEGBİS mevzuatla düzenlenmiştir. Ancak idare, idari işlemler sonucu yapılan normlarla kendini kanun koyucu yerine koymuş, SEGBİS uygulanmasında kanunu düzenlemelerin kapsamını genişleterek kanunda olmayan uygulamaların ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Mevzuatta SEGBİS ayrıntılı ve açık bir şekilde düzenlenmemiştir, bu durum uygulamada belirsizliklere ve farklılaşmalara neden olmuş, hukukta birliğin sağlanması zorlaşmıştır. Ceza muhakemesi ilkeleri kapsamında SEGBİS bazı ilkelerle (yasayla kurulmuş bağımsız ve tarafsız mahkemede yargılanma hakkı, duruşmanın açıklığı, makul sürede ve en az masrafla yargılanma, soruşturmanın yazılılığı, soruşturmanın gizliliği, soruşturmanın dağınıklığı) uyum içinde olsa da, SEGBİS'in ceza muhakemesindeki adil yargılanma, hakkaniyete uygun yargılanma, sözlülük, yüze karşılık, delillerin doğrudanlığı, bağlılık ilkelerine zarar verdiği açıktır. SEGBİS ceza muhakemesine hâkim olan ilkelere uygun olarak düzenlenmeli, uygulayıcılar tarafından da doğru bir şekilde kullanılmalı, hak ihlallerine neden olmamalıdır. Bunun sağlanması amacıyla da çalışmanın sonunda önerilere yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: SEGBİS, Ses ve Görüntü, Video konferans, Ceza Muhakemesi İlkeleri.