Cezai konularda uluslararası adli iş birliği kapsamında soruşturma veya kovuşturmanın devri

Cezaî konularda bir devletin adlî mercilerinin diğer bir devletin adlî mercileri adına yerine getirdiği işlemler olarak ifade edebileceğimiz uluslararası adli işbirliği, günümüz dünyasında kapsamı ve uygulama alanı artarak devam eden bir alandır. Artan insan ve mal hareketliliği, ulaşım ve iletişim ağlarındaki kolaylıklar devletlerin yabancılık unsuru içeren adli olaylarında artışa neden olmuştur. Bu durum devletleri adli işbirliği yapmaya sevk etmiştir. Uluslararası ceza hukukunun bir alt konusu olan cezai konularda adli işbirliği sayesinde bir devlette yürütülmekte olan yargılamanın ilerlemesi sağlanmakta, suçların cezasız kalması ve cezasızlık algısının da önüne geçilmektedir. Cezai konularda adli işbirliği ilk uygulamalarını iade özelinde göstermiş, zamanla başka işbirliği türleri de ihtiyaca göre uygulanmaya başlanmıştır. Bu şekilde uygulanmaya başlayan adli işbirliği türlerinden birisi de soruşturma veya kovuşturmanın devridir. Devletler, diğer adli işbirliği türlerini denemesine rağmen yürütme imkanı kalmayan yargılamaların akamete uğramaması adına genellikle yapmış olduğu ikili ve çok taraflı uluslararası antlaşmalar kapsamında bu soruşturma veya kovuşturmayı sağlıklı bir şekilde yürütebilecek veya sonuçlandırabilecek diğer bir devlete devredebilmektedir. Bu adli işbirliği türünün diğerlerinden ayrılan yönü devlet egemenliği ile olan ilişkisidir. Muhakemenin devri ile egemenliğin yansıması olan yargı yetkisi bir başka devlete devredilmektedir. Devralan devlet ise ülkesi sınırlarında işlenmeyen bir suça ilişkin ikincil yargı yetkisi kazanmaktadır. Muhakemenin devrinin bu hassas durumu nedeniyle diğer adli işbirliği türleri kadar sık başvurulan bir yöntem değildir. Bunun yanında uygulamada bilinirliği de yeterince sağlanamamıştır. Buna rağmen muhakemenin devri, modern toplumun suç ve suçlulukla mücadele kapsamında suçluların cezasız kalmaması adına geliştirdiği önemli bir adli işbirliği türü olarak her geçen gün gelişimini sürdürmektedir.