Ciddi ruhsal bozukluğu olan bireylerin bakım vericilerine yönelik motivasyonel görüşme müdahalesinin psikolojik distres ve başa çıkma tutumlarına etkisi

DOKTORA TEZİ CİDDİ RUHSAL BOZUKLUĞU OLAN BİREYLERİN BAKIM VERİCİLERİNE YÖNELİK MOTİVASYONEL GÖRÜŞME MÜDAHALESİNİN PSİKOLOJİK DİSTRES ve BAŞA ÇIKMA TUTUMLARINA ETKİSİ Mehtap AKKOÇ İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği, Doktora Programı Danışman: Doç. Dr. Sevil YILMAZ Amaç: Araştırma, ciddi ruhsal bozukluğu olan bireylerin bakım vericilerine yönelik uygulanan motivasyonel görüşme müdahalesinin, psikolojik distres ve başa çıkma tutumlarına etkisini değerlendirmek amacıyla yapıldı. Yöntem: Bu araştırma, Kocaeli ilinde yer alan bir ilçe devlet hastanesine bağlı hizmet veren bir Toplum Ruh Sağlığı Merkezi'nde Ağustos 2023 ile Aralık 2024 tarihlerinde yürütüldü. Randomize kontrollü deneysel bir tasarıma sahip olan, pre-test, post-test ve izlem ölçümleri ile uygulanan araştırmanın örneklemini, Toplum Ruh Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı hasta bakım verenleri arasında yapılan güç analizi sonucunda belirlenen 40 kişi oluşturdu. Katılımcılar, müdahale grubu (n=20) ve kontrol grubu (n=20) olarak rastgele atanmıştır. Müdahale grubuna, bakım verenlerin depresyon, anksiyete, stres düzeylerini azaltmayı ve başa çıkma stratejilerini iyileştirmeyi amaçlayan 6 oturumluk bireysel motivasyonel görüşme müdahalesi uygulandı. Araştırmada veri toplama süreci, "Hasta Sosyodemografik Bilgiler Formu" ve "Bakım Veren Sosyodemografik Bilgiler Formu" ile başladı, ardından katılımcıların depresyon, anksiyete ve stres düzeylerini ölçmek için "Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçeği (DASS-21)" ve başa çıkma düzeyini belirlemek için "Başa Çıkma Tutumları Ölçeği(COPE)" kullanıldı. Bulgular: Müdahale ve kontrol gruplarının sosyodemografik özellikleri ve ölçek puanları arasında ön testte anlamlı bir fark bulunmadı(p>0,05). Motivasyonel görüşme müdahalesinin ardından yapılan posttestte müdahale grubundaki bakım verenlerin DASS-21 depresyon, anksiyete ve stres alt boyutları puan ortalamaları kontrol grubuna göre ve öntest puanlarına göre anlamlı şekilde iyileşme gösterdi ve bu etki değeri yüksek olarak bulundu (p<0,05). Ayrıca, başa çıkma tutumları ölçeğinde, müdahale grubunda kendine yardım, uyum sağlama ve kendine ceza alt boyutlarında anlamlı iyileşmeler kaydedildi. Bu farklar kontrol grubuna göre daha belirgin olarak görüldü (p<0,05). Kontrol grubunda ise psikolojik distres ve başa çıkma tutumları üzerinde anlamlı farklılık bulunmadı (p>0,05). Sonuç: Bireysel motivasyonel görüşme müdahalesinin bakım verenlerin psikolojik distresini azalttığı ve başa çıkma stratejilerini iyileştirdiği görüldü. Psikososyal destek hizmeti verilirken motivasyonel görüşme tekniklerinden daha fazla yararlanılması önerilir. Ağustos 2025 , 125 sayfa. Anahtar kelimeler: Bakım veren, Başa çıkma, Motivasyonel Görüşme, Psikolojik Distres