Cinsel yönelim ayrımcılığının işe alım niyeti üzerindeki etkisi: Deneysel bir çalışma

LGBTİ+/eşcinsel bireyler toplumun her alanında ayrımcı davranışlarla karşı karşıya kalmaktadırlar. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de LGBT/eşcinsel bireylerin işe alım sürecinde karşılaştıkları ayrımcılığı incelemek ve olası bir ayrımcılığın kurgusal bir senaryo ile işe başvuran adayın cinsel yönelim ve biyolojik cinsiyetine göre farklılaşıp faklılaşmadığını ortaya koymaktır. Deneysel yöntem izlenerek yürütülen bu çalışmada, cinsel yönelim ayrımcılığını ölçmek amacıyla işe alım niyeti, tercih temelli ayrımcılık (taste-based discrimination) ve istatistiksel ayrımcılık (statistical discrimination) değişkenleri kullanılmıştır. Ayrımcılığa sebep olan kriterler, başvuran adayın cinsel yönelimi (eşcinsel, heteroseksüel) ve biyolojik cinsiyeti (kadın, erkek) şeklinde belirlenerek dört farklı kurgusal özgeçmiş senaryosu oluşturulmuştur. Çalışmaya katılan 224 yüksek lisans öğrencisinden kendisini bir işveren olarak düşünmesi ve satış danışmanına ilişkin bir iş ilanını incelemesi istenmiştir. Ardından her bir katılımcıdan kurgusal ilana başvuran bir adayın özgeçmişini değerlendirerek, Baert ve De Pauw (2014)'ın kullandığı işe alma niyeti, tercih temelli ayrımcılık ve istatistiksel ayrımcılık sorularına cevap vermesi istenmiştir. Araştırmanın hipotezlerini test etmek amacıyla Gruplararası Faktöriyel Varyans Analizi (Between-Groups Factorial ANOVA) uygulanmıştır ve bu analizlerde değişkenlerin ortalama puanları ve soru maddeleri bağımlı değişken olarak yer almıştır. Araştırmanın sonucunda, özgeçmişte yer alan adayın cinsel yöneliminin, tercih temelli ayrımcılık ve istatistiksel ayrımcılık üzerinde anlamlı etkileri bulunmuştur. Buna göre, eşcinsel bireyler heteroseksüel bireylere göre, tercih temelli ayrımcılığa ve istatistiksel ayrımcılığa daha fazla maruz kalmaktadır. Ancak, adayın cinsel yöneliminin işe alma niyeti üzerinde anlamlı bir etkisi gözlenememiştir. Bunun yanı sıra, adayın cinsel yöneliminin ve cinsiyetinin ikili etkileşiminin bağımlı değişkenler üzerinde anlamlı etkisi bulunamamıştır. Son olarak, adayın cinsel yönelimi, adayın cinsiyeti ve katılımcının cinsiyetinin üçlü etkileşimin istatistiksel ayrımcılık üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu gözlenmiştir. LGBT/eşcinsel bireylerin çalışma alanında karşılaştıkları ayrımcılığı gösteren bu çalışma, yöneticilere ve işe alım uzmanlarına eşcinsellik karşıtı tutumları ve davranışları azaltmada atılacak adımları belirlemede yol gösterecektir. Ayrıca, araştırmacıların gelecek çalışmalarına ışık tutacaktır. Anahtar Sözcükler Cinsel yönelim, ayrımcılık, işe alım niyeti, cinsiyet, LGBT, deneysel çalışma