CMR konvansiyonu uyarınca taşıyıcının yükün kayıp veya hasarından sorumlu olmadığı haller

Küreselleşen ticari yaşam nedeniyle üretilen malların ülkeler arası ulaşılabilirliği önem arz etmektedir. Uluslararası taşımada birçok metot mevcuttur; bu metotlar karayolu, denizyolu, demiryolu, havayolu, iç su yolu ve boru şeklinde olup bunların biri veya birkaçı bir arada da kullanılabilmektedir. Bununla birlikte ulaşımı sağlarken karayolu ile taşıma günümüzde en önemli yöntem olma özelliğini korumaktadır. Zira karayolu taşıması diğer taşıma yöntemlerine göre daha ucuz ve özellikle yakın mesafelerde daha etkilidir. Karayolu ile yapılan eşya taşımasında taşıyıcının sorumluluğu, kural olarak, taşıma işi Türkiye Cumhuriyeti sınırlarında yapılıyorsa 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na; uluslararası yapılıyorsa, 07.12.1993 tarihli ve 3939 sayılı Kanunla uygun bulunmuş olup 04.01.1995 tarihinde 22161 sayısı ile Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiş olan CMR Konvansiyonu'na göre tayin edilecektir. Gerek Türk Ticaret Kanunu'nda gerekse Konvansiyon'da, taşıyıcının karşılaşabileceği sorumluluk türleri kayıp, hasar ve gecikme hallerinin meydana gelmesi durumundaki sorumluluk ile fiilî taşıyıcı ve yardımcı kişilerin görevlerini yerine getirmeleri sırasındaki fiil ve ihmallerinden doğan sorumluluk hâlleridir. Türk hukukunda ve uluslararası mevzuat anlamında Konvansiyon'da, taşıyıcının sorumluluğu ile birlikte sorumluluktan kurtulma halleri de hükme bağlanmıştır. Bizim çalışmamızın temel odağı CMR Konvansiyonu bağlamında taşıyıcının yükün hasar ve kayıptan sorumlu tutulamayacağı haller olup; bu minvalde tezimizde öncelikle CMR Konvansiyonu ve sorumluluk kavramı hakkında genel bilgi verilecek, akabinde taşıyıcının sorumlu tutulmadığı haller geniş anlamda incelenecek olup nihayetinde tez konusu olan bilhassa hasar ve kayıp durumlarında taşıyıcının sorumlu tutulamayacağı haller üzerinde ayrıntılı değerlendirme yapılacaktır. İncelememiz esnasında konumuzla ilgili bazı kitaplara, bilimsel çalışmalara ve Yargıtay kararlarına da atıflar yapılmak suretiyle değinilecektir.