Çocuk ve adolesan kızlarda puberte evrelerine göre anti müllerian hormon ve inhibin B referans aralıklarının belirlenmesi

Giriş ve Amaç: Anti Müllerian hormon (AMH) ve inhibin B, granüloza hücrelerinden salgılanarak pubertal gelişim ve over rezervinin değerlendirilmesinde rol oynayan iki önemli hormondur. Farklı pubertal evreler boyunca bu hormonlar için referans aralıklarının belirlenmesi, over fonksiyonunu değerlendirmek ve üreme sağlığı sorunlarını erken tespit etmek açısından önemlidir. Bu çalışmanın amacı, 6-18 yaş arası çocuk ve adolesan kızlarda bu referans aralıklarını belirlemektir. Yöntem: Bu prospektif çalışmaya, 2023-2024 yılları arasında Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Genel Çocuk Polikliniği'ne başvuran, 6-18 yaş arası 320 sağlıklı kız çocuk ve adolesan dahil edildi. LH, FSH, estradiol, inhibin B ve AMH düzeyleri belirlenerek AMH <1,1ng/mL saptanan olgulara transabdominal ultrason yapılarak antral folikül sayıları belirlendi. Son iki hafta içinde geçirilmiş hastalık, ilaç kullanımı, hormonal tedaviler, over cerrahisi, metabolik hastalıklar, sendromik durumlar ve kemoterapi veya radyoterapi öyküsü dışlama kriteri olarak belirlendi. Bulgular: Olguların ortalama yaşı 11,63 ± 3,24 yıl olup yaş ile AMH ve inhibin B arasında anlamlı bir artış görüldü. Bulgularımız, AMH seviyelerinin puberte evresi ilerledikçe genel bir artış eğiliminde olduğunu gösterdi. Prepubertal dönemdeki düşük AMH düzeyleri, düşük foliküler aktiviteye ve henüz aktif olmayan over rezervine işaret ederken, evre 2'de AMH düzeylerinin arttığı görüldü. Evre 3'te hafif düşüş saptanıp, evre 4 ve 5'te tekrar artış gösterdi. Çalışmamızda da İnhibin B değerlerinde pubertal gelişim sürecinde belirgin bir artış gösterildi. Puberte evre 1'de oldukça düşük olan median inhibin B seviyesinin (9,6 pg/mL), evre 5'e kadar kademeli olarak artttığı görüldü. Özellikle evre 4'te (39,75 pg/mL) yüksek seviyelere ulaşan inhibin B düzeyleri, puberte evre 5'te (39,5 pg/mL) benzer düzeylerde seyretti. Pubertenin ilerleyen düzeylerindeki bu artış, overdeki foliküllerin FSH'ye yanıt vermesi ve büyümesiyle ilişkili bulundu. Prepubertal ve postpubertal dönemler arasında AMH'de fark bulunmazken, postpubertal dönemde inhibin B, FSH, LH ve estradiol seviyelerinde anlamlı artışlar gözlendi. Tüm hasta grubunda; AMH, AFC ile pozitif bir korelasyon gösterirken, AMH <1,1 ng/mL olan olgu grubunda, AFC ve inhibin B arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptandı. AMH <1,1 ng/mL ve AMH >1,1 ng/mL olan olgu grupları incelendiğinde AMH <1,1ng/mL olan grupta AFC sayıları anlamlı derecede düşük bulundu. ROC analizine göre AMH için overyan yetmezlik tanısında eşik değer 1,195 ng/mL olarak belirlenmiş, inhibin B için ise bir sınır değer saptanmamıştır. Sonuç: Çocukluk ve adölesan döneminde AMH değerleri için yaş gruplarına göre referans değerleri bildiren çalışmalar olsa da, çalışmamız puberte evrelerine göre AMH referans aralıklarının değerlendirildiği ilk çalışmadır. Sonuç olarak, AMH ve AFC'nin over rezervini öngörmede birlikte kullanıldığında daha güçlü sonuçlar verdiği, inhibin B'nin de bu değerlendirmeye dahil edilmesinin özellikle düşük over rezervi olan hastalarda fertilite potansiyelinin değerlendirilmesinde katkı sağlayabileceği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Puberte, AMH, İnhibin B