Çocuk edebiyatında susma estetiği: Mavisel Yener örneği

Anlatı sanatında yazarın söyledikleri kadar ifade etmedikleri de önemlidir. Susma estetiği, hem kurgu ögelerinin inşasında bilinen ve bilinmeyenler arasındaki hassas dengeyi ayarlamak hem de anlatı üzerinde söz ekonomisi yaratmak için kullanılır. Tekrardan ve yersiz açıklamalardan kaçınarak meseleyi az sözle anlatmak, susmanın gereğidir. Susku, hikâyeyi açıklama katmadan anlatabilmeyi sağlar. Metnin ufkunda doğacak muhtemel anlamlar, yazarın sessizliğine bağlıdır. Susmanın oluşturduğu müphemiyet sayesinde hem metnin iletisi satır aralarına işlenir hem de anlatının canlılığı korunmuş olur. Bu çalışmanın amacı, susma estetiğinin çocuk edebiyatındaki işlevlerini tespit etmektir. Bunun için Mavisel Yener'e ait, yazınsal niteliği susma bağlamında irdelenmeye uygun olan Dolunay Dedektifleri-1/ İz Peşinde, Dolunay Dedektifleri-2/ Dehşet Mektuplar, Piri Reis ve Göbeklitepe'deki Sır ve Mustafa Kemal'in Kayıp Seslerinin İzinde adlı eserler örneklem olarak seçilmiştir. Nitel bir çalışma olan bu araştırmada fenomenolojik desen kullanılmıştır. Eserler, kurgu unsurları bakımından susma estetiği ekseninde incelenmiştir. Metinde susmayı mümkün kılan yöntemler örneklendirilmiştir. Anlatının indirgenmesinde metinler arasılık, anlatıcı tercihi, bakış açısı gibi unsurların etkili olduğu tespit edilmiştir. Edebiyatta susmanın kurmacadaki düğümlerin çözümünü erteleyerek anlatıcının merakını canlı tutmak, okuyucunun kendi deneyimlerinden hareketle metindeki olayların gelişimine dair tahminlerde bulunmasına olanak sağlamak, kurguda boşluk sağlayarak yaratıcı düşüncenin önünü açmak gibi işlevleri bulunduğu saptanmıştır. Susma estetiğinin iletiyi örtük şekilde sunma, az sözle etkili anlatım sağlama, zihinsel becerileri faal kılma ve metaforik düşünmeye teşvik etme nitelikleri bakımından çocuğa okuma zevki ve bilinci aşılamak, milli manevi değerleri benimsetmek, empati kurmayı öğretmek, eleştirel düşünme becerisi kazandırmak gibi hedefleri olan çocuk edebiyatını desteklediği sonucuna ulaşılmıştır.