Çocuk hakları perspektifinden ilkokullarda akran zorbalığı

Bu araştırmada, çocukların haklarına yönelik olarak bilinç düzeyleri ile akran zorbalığında zorbalık yapma ve zorbalığa maruz kalma davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya Adana ili Sarıçam ilçesinde 2023-2024 eğitim öğretim yılı 2. döneminde ilkokul 4. sınıfta öğrenime devam eden 210'u kız ve 213'ü erkek olmak üzere 423 öğrenci katılmıştır. Aşamalı örnekleme yönteminin kullanıldığı araştırmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu", "Akran Zorbalığı-Çocuk Formu" ve "Çocuk Hakları Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde frekans analizi Mann-Whitney-U ve Kruskall Wallis-H testleri kullanılmış, çocuk hakları ve akran zorbalığı ilişkisi için "Spearman Sıra Farkları Korealasyonu" hesaplanmıştır. Tüm testlerde p<.05 anlamlılık düzeyi aranmış, sadece çocuk hakları ve akran zorbalığı ilişkisinde p<.01 anlamlılık düzeyi ortaya çıkmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, öğrencilerin zorbalığa maruz kalma davranışlarında cinsiyete göre anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Çocukların haklarına yönelik bilinç düzeylerinde ise anne öğrenim durumu ve baba çalışma durumu değişkenlerinde anlamlı bir farklılık görülmüştür. Öğrencilerin çocuk haklarına yönelik bilinç düzeylerinin tüm alt boyutlarıyla birlikte akran zorbalığına maruz kalma ve zorbalık yapma durumları arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Zorba ve mağdurların, çocuk haklarına yönelik bilinç düzeylerinde farklılık görülmemiştir. Anahtar kelimeler: Akran zorbalığı, çocuk hakları, ilkokul.