Çocuk hastalarda nutrisyonel anemilerin retrospektif olarak değerlendirilmesi

Amaç: Demir eksikliği, vitamin B12 eksikliği ve folik asit eksikliği başlıca nutrisyonel anemi nedenlerindendir. Bu çalışma nutrisyonel anemi tanısı alan hastalarda, demir eksikliği, B12 eksikliği, folik asit eksikliği ve kombine eksikliklerin (demir eksikliği+B12 eksikliği) sıklığını, yaş gruplarına göre dağılımını saptamak, kombine nutrisyonel anemilerin eritrosit indeksileri ile ilişkisini incelemek amacıyla yapıldı. Gereç ve Yöntem: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Hematoloji Polikliniğine Ocak 2015- Aralık 2020 aralığında başvuran ve nutrisyonel anemi ile takip edilen 1 ay-18 yaş arası hastaların dosyaları retrospektif olarak incelenmiştir. Hemogram parametreleri, demir, total demir bağlama kapasitesi, ferritin, B12 ve folik asit düzeyi çalışılmış olan hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 252 (%61,9)'sı kız,155 (%38,1)'ü erkek olmak üzere toplam 407 hasta alındı. Hastaların ortalama yaşı 8,82 ± 6,15 yıl idi. Demir eksikliği anemisi 192 (%47,2) kişide, B12 eksikliği anemisi 23 (%5,7) kişide, kombine (demir+B12) nutrisyonel anemi ise 185 (%45,4) kişide saptandı. Nutrisyonel anemi en sık 12-18 yaş grubunda (%43,2) görülürken, ikinci sıklıkta 0-2 yaş grubunda (%21,9) görüldü. Başvuru sırasında en sık görülen semptom 115 hasta (%28,2) ile halsizlik olurken, bunu 63 hasta (%23,7) ile iştahsızlık izlemekteydi. Saf demir eksikliği anemisi olan hastalar ile kombine nutrisyonel anemisi olan hastaların yaş, WBC, RBC, Hb, Htc, MCH, MCHC, RDW, PLT, PLT/MCV, PLT/MCH demir bağlama kapasitesi, ferritin ve folik asit düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Bununla birlikte demir eksikliği anemisi olan grupta MCV, demir, TS daha düşük saptanırken, kombine nutrisyonel anemisi olan grupta B12 düzeyi daha düşük saptandı (p<0.05). Kombine nutrisyonel anemisi olan grupta MCV değerinin ortalama 72,18 fl olduğu görüldü. Biz çalışmamızda izole B12 eksikliği anemisi ile başvuran 23 hastanın sadece bir (%4,3) tanesinde makrositoz saptadık. İzole B12 eksikliği anemisi grubunda 8 hastada mikrositoz (%34,7) saptanırken 14 hastada (%60,9) normositoz saptandı. Tartışma ve Sonuç: B12 eksikliği anemisinin tanısında yalnızca MCV değeri, her zaman yol gösterici olmayabilir ve megaloblastik anemi tanısında yalnız başına kullanılmamalıdır. Çalışmamızda izole B12 eksikliği anemisi olan 23 hastanın sadece bir tanesinde makrositoz olması bunun göstergesidir. Demir eksikliği, B12 eksikliği anemisinde görülen makrositozu maskeleyebilir. Ayrıca demir eksikliğine B12 vitamin eksikliği eşlik ediyorsa MCV'nin normal ya da düşük olması tanıda yanılmaya neden olabilmektedir. Çalışmamızda da görüldüğü üzere kombine nutrisyonel anemiler, demir eksikliği anemisi kadar sık görülmektedir ve mikrositer anemi olarak bulgu vermektedir. B12 eksikliği kalıcı nörolojik hasara neden olabildiği için, mikrositer anemi ile başvuran hastalarda demir parametrelerinin yanısıra B12 düzeyi de mutlaka bakılmalıdır. Anahtar kelimeler: demir eksikliği anemisi, B12 eksikliği anemisi, kombine nutrisyonel anemi, ortalama eritrosit hacmi