Çocuk hematoloji polikliniğine başvuran orak hücreli anemili hastalarda egzersiz sırasında akciğer fonksiyonlarının değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışmanın amacı, orak hücreli anemili (OHA) çocuk hastalarda egzersiz sırasında akciğer fonksiyonlarında meydana gelen fizyolojik ve metabolik değişiklikleri değerlendirmek ve bu verileri sağlıklı bireylerle karşılaştırarak hastalığın egzersiz fizyolojisine etkisini ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, OHA tanısı almış 10 erkek çocuk hasta ile yaş ve cinsiyet açısından benzer 10 sağlıklı erkek çocuk dahil edildi. Katılımcılara egzersiz öncesi ve sonrası dönemde hematolojik, biyokimyasal, spirometrik ve gaz değişim parametrelerini içeren kapsamlı bir fizyolojik değerlendirme yapıldı. Maksimal egzersiz testi bisiklet ergometresi üzerinde uygulanırken; oksijen tüketimi (VO₂), karbondioksit üretimi (VCO₂), ventilatuvar yanıtlar (VE, VT, Rf), kardiyak parametreler (HR) ve karbonmonoksit difüzyon kapasitesi (DLCO) gibi solunum fonksiyon testleri ölçüldü. Ayrıca egzersiz sonrası ağrılı kriz gelişimi gözlemlendi. Veriler SPSS 27.0 ile analiz edildi; parametrik ve non-parametrik testler ile grup içi ve gruplar arası karşılaştırmalar yapıldı. Bulgular: OHA grubunda istirahat hemoglobin düzeyi (9.7±1.1 g/dL) ve hematokrit oranı (28.1±2.9%) kontrol grubuna göre anlamlı şekilde düşüktü. Egzersiz sonrası her iki grupta da laktat düzeyleri anlamlı olarak artarken (p<0.001), OHA grubundaki artış kontrol grubuna göre daha düşüktü (p=0.042). VO₂ Max değerleri OHA grubunda yüksek görünmekle birlikte (8.1±6.6 mL/dk/kg), bu fark istatistiksel olarak anlamlı değildi (p=0.190). Ancak BKİ ile VO₂ Max arasında anlamlı negatif korelasyon saptandı (r=-0.690; p=0.001). Egzersiz sırasında elde edilen DLCO ve ventilasyon parametreleri gruplar arasında benzerdi. Ağrılı kriz gelişen bireylerde VO₂ Max değeri daha yüksek bulundu (p=0.042), ancak DLCO ile kriz gelişimi arasında anlamlı fark gözlenmedi. VO₂ Max ile kardiyorespiratuvar parametreler arasında genelde zayıf ve anlamlı olmayan korelasyonlar saptandı. Sonuç: OHA'lı bireylerde egzersizle birlikte metabolik yanıtlar ortaya çıkmakta; VO₂ Max gibi performans göstergeleri , vücut kitle indeksinden (BKİ) anlamlı şekilde etkilenmektedir. Ağrılı kriz gelişimi ile VO₂ Max arasında ilişki bulunması, bu parametrenin klinik öngörü açısından değerlendirilebilir olduğunu düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Orak hücreli anemi, egzersiz testi, VO₂ Max, DLCO, çocuk hematolojisi, kardiyorespiratuvar yanıtlar.