Çocuk ruh sağlığı uzmanlarının gözünden hayat bilgisi ders kitaplarına bakmak: Hangisini niçin tercih ediyorlar?

Bu araştırmanın temel amacı çocuk ruh sağlığı uzmanlarının 1998, 2005 ve 2018 yılı öğretim programlarına göre değişen Hayat Bilgisi ders kitaplarının niteliklerine ilişkin bakış açılarının araştırılmasıdır. Bu amaçla birlikte uzmanların; Hayat Bilgisi Öğretim Programlarına göre düzenlenmiş ders kitaplarını bazı ölçütler üzerinden incelemesi, değerlendirmesi ve materyallerle iç içe olması da hedeflenmiştir. Bu amaçlar doğrultusunda hazırlanan araştırma soruları şu şekildedir: 1) Çocuk ruh sağlığı uzmanlarının; yazılı bilginin/metinlerin sunumu, etkinlikler, görseller, görsel okuma ve görsellerin işlevi açılarından 1998, 2005 ve 2018 yılı programlarına göre düzenlenmiş Hayat Bilgisi ders kitaplarının niteliklerine ilişkin bakış açıları nasıldır? 2) Çocuk ruh sağlığı uzmanlarının; birey olma farkındalığı, çocuğa görelilik, öğrenciyi hayata hazırlama, çocuğun sosyalleşmesi ve eğlenerek öğrenmesi açılarından 1998, 2005 ve 2018 yılı programlarına göre düzenlenmiş Hayat Bilgisi ders kitaplarının niteliklerine ilişkin bakış açıları nasıldır? Bu çalışma nitel bir araştırmadır. Araştırmanın çalışma grubu 30 çocuk ruh sağlığı uzmanıdır. Çocuk ruh sağlığı uzmanları; Şişli ve Kağıthane devlet okullarında görev yapan 15 rehber öğretmen, 6 rehberlik ve psikolojik danışmanlık alan uzmanı akademisyen, 5 klinik psikolog, 2 çocuk psikiyatristi ve 2 çocuk gelişimi uzmanıdır. Araştırmanın uygulaması 2018-2019 eğitim-öğretim yılının bahar ve 2019-2020 eğitim-öğretim yılının güz döneminde yapılmıştır. Araştırmada veri toplama araçları kullanılmadan önce uzmanlara Hayat Bilgisi kitapları ve öğretim programlarına ilişkin eğitim verilmiştir. Araştırmada veri toplama araçları olarak; birebir yapılan yarı yapılandırılmış görüşme, açık uçlu sorulardan oluşan anket, inceleme formu ve doküman analizi kullanılmıştır. Veriler içerik analizi tekniği ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda çocuk ruh sağlığı uzmanları; 2005 yılı öğretim programına göre düzenlenen Hayat Bilgisi ders kitaplarını yazılı bilginin sunumu/metinler, etkinlikler, birey olma farkındalığı, çocuğun sosyalleşmesi ve eğlenerek öğrenmesi ölçütlerinde daha nitelikli bulmuşlardır. 2018 yılı programına göre düzenlenen ders kitaplarını ise görseller, görsel okuma ve görsellerin işlevi açılarından daha nitelikli bulmuşlardır. Öğrenciyi hayata hazırlama ve çocuğa görelilik ölçütlerinde ise 2005 ve 2018 öğretim programlarına göre düzenlenmiş Hayat Bilgisi kitapları yakın oranlarda nitelikli bulunmuştur. 1998 programına göre düzenlenen Hayat Bilgisi ders kitapları hakkında ise sunuş şekli açısından olumsuz görüşler daha fazladır. Ayrıca çocuk ruh sağlığı uzmanları, ders kitaplarının yazım ve onay sürecinde mutlaka bulunmaları gerektiklerini belirtmişlerdir. Bulgular ilgili literatür kapsamında tartışılarak bu alanda çalışacak araştırmacılara ve uygulayıcılara önerilerde de bulunulmuştur.