Çocuk yoğun bakım ünitesinde ailelere verilen danışmanlık hizmetinin ailelerin kaygı ve stresle başa çıkma düzeylerine etkisinin incelenmesi

Giriş: Çocuk yoğun bakım ünitesinde ebeveynler için en büyük stresörlerden biri, çocuktan fiziksel ayrılma, çocuğa bakmak için sınırlı fırsatlarının olması ve çocuğun bakımında artık bağımsız, birincil karar veren kişiler olmamaları nedeniyle ebeveyn rolünün değişmesi veya kaybedilmesidir. Hastalığın çocuğun yaşamını tehdit etmesi, tanı ve tedavi işlemlerinin bilinmemesi, yoğun bakım ünitesi içerisinde bulunan araç-gereçler, personelin çalışma temposu ve çocuğuyla iletişim kuramaması ailenin stres ve kaygı düzeyini arttırır. Amaç: Bu çalışma, çocuğu yoğun bakım ünitesinde yatan ailelere, çocuk yoğun bakım ünitesini, ekibini, kullanılan araç ve gereci ve rutinleri anlatan aile bilgilendirme kitapçığının verilmesi ve hemşire tarafından sürekli bilgilendirme ile sağlanan danışmanlık hizmetinin, ailenin kaygı ve stresle başa çıkma düzeyleri üzerine etkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmanın örneklemini Kocaeli Üniversitesi çocuk yoğun bakım ünitesinde 18.01.2017-01.02.2019 tarihleri arasında çocuğu yatan 50 aile oluşturmuş ve ilk 25 çocuğun ailesi kontrol grubunu, sonraki 25 çocuğun ailesi ise deney grubunu oluşturacak şekilde aileler araştırmaya randomize olarak alınmıştır. Araştırmanın verileri, "Çocuğu Yoğun Bakım Ünitesinde Yatan Aileleri ve Çocuklarını Tanıtıcı Bilgi Formu", "Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri" ve "Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği" ile toplanmıştır. Deney ve kontrol grubundaki ebeveynler 7 günlük izlem içerisinde doktorlardan rutin bilgi almaya devam ederken, deney grubundaki ailelere "Çocuk Yoğun Bakım Aile Bilgilendirme Kitapçığı" verilerek rutin bilginin yanında hergün öğlen saat 13-14 arasındaki ziyaret saatlerinde çocuklarının durumu konusunda araştırmacı tarafından bilgi ve danışmanlık sağlanmıştır. Çocuğun yatışının 7. gününde her iki gruptaki ailelere "Durumluk ve Sürekli Kaygı Envanteri", "Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği" formları tekrar uygulanmış ve çalışma sonlandırılmıştır. Veriler SPSS 20.0 paket programında tanımlayıcı istatistiksel analizler ( sayı, yüzde, ortalama, standart sapma) Kolmogorov- Smirnov, Shapiro- Wilkinson, Mann Whitney U testi ve Wilcoxon işaret testi, kullanılarak %95 güven aralığında ve p<0.05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırmanın sonucunda; deney ve kontrol grubundaki ebeveynlerin sosyodemografik özellikleri açısından aralarında istatistiksel olarak fark olmadığı saptanmıştır (p>0.05). Çocuğun hastalığıyla ilgili özellikler açısından, ebeveynlerin destek almak istedikleri alanlar dışında, gruplar arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Deney grubuna verilen bilgi ve danışmanlık sonucunda; deney ve kontrol grubunun durumluk kaygı son test puan ortalamaları arasındaki fark anlamlı bulunurken (p<0.05) sürekli kaygı son test puan ortalamaları arasındaki fark anlamlı bulunmamıştır (p>0.05). Stresle başa çıkma tarzları ölçeği puan ortalaması son testte artmakla beraber kontrol grubuna oranla düşük bulunmuş ve aralarında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Deney grubunun KGY ve İY ön test puan ortalamasının kontrol grubundan anlamlı düzeyde düşük olduğu, KGY son test puan ortalamasının deney grubunda anlamlı düzeyde artarken İY puan ortalamasında anlamlı değişim olmadığı, deney grubunun BEY son test puan ortalamasının ön teste göre anlamlı düzeyde artarken kontrol grubunda anlamlı bir değişim olmadığı bulunmuştur. Sonuç ve öneriler: Bu araştırmada çocuk yoğun bakımda olan ailelere hemşire tarafından verilen danışmanlık ve bilgilendirme hizmetinin ebeveynlerin durumluk kaygı düzeylerini düşürmede etkili olduğu ve stresle baş etme tarzlarından kendine güvenli yaklaşım puanını artırdığı bulunmuştur. Bu çalışma tez çalışma süresi dâhilinde yapıldığı için örneklem sayısı sınırlı sayıda olduğundan özellikle stresle başa çıkma tarzları üzerindeki olumlu etkilerinin daha iyi ortaya konulabileceği daha geniş popülasyonda ve daha uzun sürecek araştırma tasarımları ile tekrarlanması önerilebilir. Anahtar Kelimeler: Kaygı, stresle başa çıkma, danışmanlık, çocuk yoğun bakım