Çocuk yoğun bakım ünitesinde mortalite skorlarının değerlendirilmesi

Çalışmada; Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi'nde yatan hastaların sık kullanılan mortalite skorlarının mortalite ve sağkalım sonuçlarını gösterme başarısının değerlendirilmesi amaçlandı. Bu skorların, mortalite oranı yüksek olan onkolojik hastalığı olan grupta da öngörülerinin değerlendirilmesi hedeflendi. Organ yetmezliği kriterleri, düzeltilmiş anyon açığı ve laktat klirensi değerlerinin mortalite üzerine etkisinin gösterilmesi de çalışmanın amaçlarındandı. Bu amaç ile 2015 Aralık – 2018 Ocak tarihleri arasında Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi'nde yatmış olan hastaların verileri hastane kayıt sistemi üzerinden retrospektif olarak değerlendirildi. Değerlendirmeye alınan 825 hastanın PRISM III skorları, PIM2 skorları, düzeltilmiş anyon açığı ve laktat klirensi değerleri, onkoloji hastalarında ek olarak organ yetmezliği kriterleri ve anemi, nötropeni, trombositopeni varlığı incelendi. PRISM III skorunun diskriminasyonu hem onkoloji hastalarında hem de genel yoğun bakım popülasyonunda başarılı bulundu ve AUC değerleri sırası ile 0.906 ve 0.908 şeklindeydi. Benzer şekilde PIM2 skorunun da diskriminasyonu hem onkoloji hastalarının hem de tüm hastaların dahil edildiği incelemede başarılı olarak bulundu ve p değerleri sırası ile 0.870 ve 0.855 idi. PRISM III ve PIM2 skorları; Hosmer ve Lemeshow testi ile sınıflandırıldı. Aynı dilimdeki olgular için beklenen ve gerçekleşen mortaliteye bakıldığında anlamlı fark saptanmadı (p değerleri 0.753 ve 0.251). Sonuç olarak skorların kalibrasyonlarının iyi olduğu gözlendi. Onkoloji hastalarının mortalite oranı, genel yoğun bakım popülasyonuna göre daha yüksek saptandı ve p<0.001 bulundu. Onkoloji hastalarının kümülatif sağkalım analizine göre sağkalımı, genel yoğun bakım popülasyonuna göre daha kötüydü ve p<0.001 saptandı. Ancak PRISM III skorları eşleştirilip Cox regresyon analizi ile değerlendirildiğinde onkoloji hastalarının kümülatif sağkalımı ile diğer hastalar arasında anlamlı fark saptanmadı ve p: 0.079 bulundu. Skorların PDR değerleri ile mekanik ventilasyon, yoğun bakım yatış süreleri ve düzeltilmiş anyon açığı değerleri arasında anlamlı ilişki saptandı. Metabolik hastalıklar ve doğumsal kalp hastalıkları inceleme dışı bırakılarak laktat klirensleri ile mortalite arasındaki ilişki incelendi. Laktat klirensinin artması ile mortalitenin azaldığı gözlendi ve p değeri 0.013 saptandı. Doğumsal kalp hastalıkları inceleme dışı bırakılarak düzeltilmiş anyon açığı değerleri ile mortalite arasındaki ilişki incelendiğinde ise düzeltilmiş anyon açığı değerinin artması ile mortalitenin arttığı gözlendi ve p<0.001 bulundu. Onkoloji hastalarındaki nötropeni ve trombositopeni varlığının mortalite belirleyicisi olabileceği saptandı. Ayrıca onkoloji hastalarında var olan organ yetmezliği sayısının 2 ve daha fazla olmasının mortaliteyi arttırdığı gözlendi. Kardiyovasküler sistem yetmezliği, böbrek yetmezliği ve hematolojik yetmezlik mortalite ile ilişkili saptandı. Sonuç olarak; PRISM III ve PIM2 skorlarının mortaliteyi öngörmek açısından diskriminasyon ve kalibrasyonları, onkoloji grubu hastalar da dahil olmak üzere, çocuk yoğun bakım ünitesinde yatan hastalarda başarılı bulundu. Düzeltilmiş anyon açığı, laktat klirensi ve organ yetmezliklerinin de mortalite skorlarının güncellemeleri sırasında birer parametre olarak değerlendirilmesinin yararlı olacağı gösterilmiştir. Anahtar Sözcükler: anyon açığı, laktat klirensi, mortalite skorları, onkoloji hastaları, organ yetmezliği kriterleri