Çocuklara verilen insani yardım hizmetlerine sosyolojik bir bakış: UNICEF Irak, Erbil örneği

Çatışma ve savaş ortamlarından etkilenmiş çocukların durumlarında etkili olan pek çok unsur bulunmaktadır. Bunlar farklı açılardan incelenmektedir ancak sayıları oldukça azdır. Etkili unsurlardan olan UNICEF gibi kurum ve kuruluşların çabaları önemlidir. Ancak yapılan çalışmalar; kimi zaman annenin, kimi zaman gönüllü çalışanların kimi zaman ise çocukların bakış açılarına odaklanmaktadır. Bu tür ortamlarada, bu üç grubun bakış açısını mahalleler arası farklara da dikkat ederek çalışan araştırmalara rastlanamamaktadır. Araştırmada alan çalışmasına odaklanılmış ve Erbil'i çevreleyen Kasnazan, Shawes, Mamzawa ve Daratu yoksul mahalelerinde, UNICEF'in de üzerinde çalıştığı çocukların durum tespiti; doğrudan çocuklardan, dolaylı olarak ise anne ve gönüllülerin bakış açıları üzerinden değerlendirilmeye çalışılmaktadır. Bu amaçla 52 çocuk, 52 anne ve 15 UNICEF gönüllüsü tesadüfi örneklem ve uygun örneklem teknikleriyle seçilmiştir. Onlara anketler uygulanmış, gözlemler ve konuyla ilgili kaynak taramaları yapılmıştır. Anket verileri SPSS programı ile analiz edilerek sunulmuştur. Çalışma dört ana bölümden oluşmaktadır. Giriş ve kavramsal ve teorik bölümlerde çalışmanın önem ve orjinalliğine değinilmektedir. Üçüncü bölümde, çalışmanın metodolojik detaylarına yer verilmektedir. Dördüncü bölümde ise bulgular ve değerlendirmeler yer almaktadır. Burada; sosyo-demografik bulgular, yerleşim birimi, eğitim durumu, sağlık ve güvenlik durumu, aile yapıları, akran gruplarla ve akrabalarla, komşularla ilşkiler, ikamet alanlarındaki değişimler, çocukların etkileşimde oldukları görevli ve kuruluşlar, UNICEF'in çocuk konulu uygulamaları, bu programların ortakları, çocukların farklılıkları, farklı ortamlarda farkındalık ve tanınırlıkları, çocukların yaşamlarında oluşan ve hedeflenen değişimler ve COVID-19 Pandemisinin etkileri başlıkları altında veriler analiz edilmektedir. Sonuç ve öneriler kısmında, Erbil'in bu dört yoksul mahallesinde çocukların farklı çocukluk deneyimlerinin olabildiği, çocuklara ilişkin değerlendirmelerde bakış açısının farklılaşabileceğine ve durum tespitlerinde sonuçların katılımcılar (çocuk, anne ve gönüllüler) ve yerleşim yerlerine göre ( Erbil ve dört mahalesi) farklı sonuçlar verebileceğini ortaya konulmaktadır. Yerleşim bazlı çalışmaların önemine dikkat çekilmektedir. UNICEF gibi uluslararası kuruluşlar kadar katılımcıların, hükümetlerin ve sosyal çevrenin de çatışma ortamlarından etkilenen çocukların durumlarını belirlemede ne kadar önemli fonksiyonlarının olduğu da vurgulanmaktadır. Bu bölümde, gelecek çalışmalar için kısmi önerilerde de bulunulmaktadır.