Çocuklarda besin okuryazarlığı ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması

Bu çalışmanın amacı; Çocuklarda Besin Okuryazarlığı Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması, geçerlilik ve güvenilirliğininin değerlendirilmesidir. Çalışma metodolojik tipte tasarlanmıştır. Ocak 2022 – Haziran 2022 tarihleri arasında, Osman Zeki Yücesan Ortaokulu, Kadir Has Ortaokulu, Mehmet Tarman Ortaokullarında 2021-2022 eğitim-öğretim yılında eğitim görmekte olan 12-14 yaş aralığındaki 303 öğrenci ile yürütülmüştür. 36 öğrenciyle pilot çalışma yapılmıştır ve pilot çalışmaya katılan öğrenciler geçerlilik ve güvenilirlik analizlerine dahil edilmemiştir. Ölçeğin zamana karşı değişmezliğini ölçmek amacıyla ilk uygulamadan 2 hafta sonra 219 öğrenciye tekrar uygulanmıştır. Veriler sosyodemografik veri formu ve Çocuklarda Besin Okuryazarlığı Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin analizi JASP (Version 0.16.1) ile yapılmış olup tüm istatistiklerde anlamlılık düzeyi %5 olarak kabul edilmiştir. Ölçeğin geçerliliğinin değerlendirilmesinde; dil geçerliliği için çeviri-geri çeviri yöntemi, kapsam geçerliliği için Davis tekniği, yüzey ve görünüm geçerliliği için pilot çalışma, yapı geçerliliği için doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapılmıştır. Ölçeğin güvenilirliğinin değerlendirmesinde; Cronbach Alfa ve sınıf içi korelasyon (ICC) katsayısı hesaplanmıştır. Model geçerliliği iki düzeyli ölçüm modeli olarak DFA ile test edilmiştir. Yaklaşık Hataların Ortalama Karekökü (RMSEA), χ2/sd ve Uyum iyiliği İndeksi (GFI) istatistiği iyi uyum; Karşılaştırmalı Uyum İyiliği (CFI), Tucker-Lewis İndeksi (TLI), ve Standardize Ortalama Hataların Karekökü (SRMR) istatistikleri ise kabul edilebilir uyum düzeyindedir (RMSEA=0,032, χ2/sd=1,312, GFI=0,983, CFI=0,927, TLI=0,922, SRMR=0,062). Ölçek toplam puanı için Cronbach Alfa katsayısı 0,793 olup oldukça iyi düzeydedir. ICC toplam ölçek puanı için 0,866 olarak hesaplanmıştır. Çocuklarda Besin Okuryazarlığı Ölçeğinin Türkçe Uyarlaması geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracıdır. Ölçek 12-14 yaş arası çocuklarda besin okuryazarlığı düzeylerinin değerlendirilmesi amacıyla güvenle kullanılabilir.