Çok kanallı ve eş zamanlı olmayan Türk müziği koro prodüksiyonu için seçilmiş üç boyutlu kayıt tekniklerinin karşılaştırmalı analizi

Sesin iki boyutta farklı ölçeklerde yeniden üretilmesi, üç boyutlu mekânsal sesin elde edilme olanaklarını sorgulatmış; hoparlör konumlandırmaları, matrisleme teknikleri ve benzeri yöntemlerle sesin mekândaki davranışı temsil edilmeye çalışılmıştır. 20. yüzyılın ortalarından itibaren, sesin boyutsal özellikleri ve bu özelliklerin dahil edildiği yeniden üretim teknikleri giderek daha fazla ilgi görmüş, bu da günümüzde nesne tabanlı ses teknolojilerinin gelişmesine zemin hazırlamıştır. Üç boyutlu ses teknolojileri, sinema, müzik, sergi ve oyun endüstrilerinde kendine geniş bir kullanım alanı bulmuş; özellikle müzik üretiminde tür bazlı farklı yaklaşımlar geliştirilmiştir. Türk müziği korosu perspektifi ile gerçekleştirilen bu çalışma bir tür topluluk kaydı araştırmasıdır. Türk müziği koroları, hem THM hem de TSM alanları açısından gelenekte yer almayan bir icra yöntemi olmasına rağmen, uzun yıllardır bağımsız ya da kurumsal çerçevede repertuvardaki eserleri icra etmektedir. Bu bağlamda ele alınmış olan koro müziğinin kayıt yapım süreçleri de enstrüman veya tekil vokal kayıtlarına kıyasla çok daha karmaşıktır. Dinleyicinin performansla aynı mekânı paylaşma gerçekçiliği ve optimum oda parametrelerinin kayıttaki yansımaları göz önünde bulundurularak, yerleşimlerine göre HVS, HSVC ve HVC olarak sınıflandırılan üç boyutlu tekniklerden, her bir kategori için bir teknik (toplam üç teknik) Türk müziği korosu için seçilmiştir. Kayıtları değerlendirmeleri için 35'i deney 35'i kontrol olacak şekilde toplam 70 kişiden oluşan iki grup belirlenmiştir. Deneklerin mekânsal algılarındaki başlangıç noktasını ve konvansiyonel-inovatif kayıt teknikleri arasındaki korelasyonu gözlemleyebilmek amacıyla öncelikle koronun stereo teknikle kaydedilen performansı dinletilmiş, ardından beş farklı değerlendirme kriterine göre 1 ile 10 arasında bir puan vermeleri istenmiştir. Ön test olarak adlandırılan bu aşamayı takiben, deney grubuna sekiz hafta boyunca çeşitli türlerde üç boyutlu kayıtlar dinletilmiş, kontrol grubuna ise herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Sekiz haftanın sonunda, son test aşaması için aynı koronun üç boyutlu teknikler ile yapılmış kayıtları her iki gruba da dinletilerek aynı kriterler üzerinden puanlamaları istenmiştir. Bu bağlamda elde edilen veriler Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ve Betimsel Analiz yöntemleriyle incelenmiş ve yorumlanmıştır.