Çok yıllı bütçe hazırlama sürecinde temel bütçe büyüklüklerinin öngörüsü: Türkiye için ekonometrik bir yaklaşım

Bütçe, devletin ekonomik faaliyetlerde bulunabilmesi için elinde bulundurduğu en önemli araçtır. Kamu hizmetlerinin sunulması, harcamaların yapılması, bu harcamalar için kaynak sağlanması ve kamusal kaynakların dağıtımı politik bir süreç sonunda belirlenmektedir. Oluşturulan politikaların istenilen etkinlikte yaşama geçirilmesi için bu politikaların planlanması, programlanması gerekmektedir. Planlanan bu politikalar ise bütçe ile uygulamaya geçirilmektedir. Hükümetlerin vergi ve gider politikalarını genel talep durumuyla bağlantılı olarak düşünmek ve ekonomideki dalgalanmaları düzeltebilmek için bir araç olarak bütçeyi kullanması, bütçe politikasını bir araç haline getirmiştir.Gelecek hakkındaki belirsizlik nedeniyle devletler de tıpkı bireyler gibi gelecek hakkında karar vermek üzere tahminlerde bulunup, planlar yapmak zorundadır. Çok yıllı bütçeleme politika, plan ve bütçe bağlantısının kurulmasında en önemli araçtır. 2006 yılından itibaren Türkiye'de çok yıllı bütçelemeye geçilmesi nedeniyle bütçeler gelecek üç yıllık dönemi içerecek biçimde hazırlanmaktadır. Bütçe öngörüleri belirli ekonomik varsayımlara dayandırılmaktadır. Bütçe büyüklükleri ile bunların altında yatan ekonomik varsayımların birbirleri üzerindeki etkileri nedeniyle bağlantılıdırlar. Bütçe gelir ve giderlerinde meydana gelen şokların büyüme üzerindeki dinamik etkilerinin belirlenmesi büyük önem taşımaktadır.Çalışmada Türkiye ekonomisi için 1987Q1-2009Q4 dönemine ait 3 değişkenli Blanchard ve Perotti(2002)'nin model yaklaşımına dayanan SVAR modeli ile mali şoklara karşı çıktının tepkisinin gücü araştırılmış, aralarındaki kısa ve uzun dönemli ilişkiler tespit edilmiş ve bu sisteme dayanan öngörülerde bulunulmuştur. SVAR modelinden elde edilen sonuçlar makroekonomik teori ile uyumludur. Pozitif bir harcama şokunun hem kısa hem de uzun dönemde çıktı üzerinde artırıcı yönde etkisinin olduğu, pozitif gelir şokunun çıktı üzerinde azaltıcı bir etkisinin olduğu tespit edilmiştir.Bu çalışmayla, mali politika araçları ile büyüme arasındaki dinamik ilişkiler belirlenip birbirlerini etkileme durumları da dikkate alınarak, bütçenin öngörülebilirliğine ekonometrik yöntemler kullanılarak katkıda bulunulmuştur.