Çokkültürcü yaklaşımlar üzerine karşılaştırmalı bir inceleme

Çağdaş siyasal teori içerisindeki önemli tartışma alanlarından biri olan çokkültürcülük ilk olarak çokkültürlülüğü teşvik eden bir politika olarak 1960'ların sonlarında ortaya çıkmasına karşın özellikle 1990'larda popüler hale gelmiştir. Çokkültürcülüğün temel öznesi olan etno-kültürel grupların kimliklerinin ve kültürlerinin tanınması talepleri bu dönemde yoğunlaşmıştır. Tezin amacı bu durumun nedenlerini ortaya koymakla birlikte uygulamada çokkültürcülüğün bir ulus-devlet içerisinde gerçekleşmesinin ne kadar mümkün olduğu ve ülkelerin çokkültürcülüğü ne kadar benimsediği sorularına yanıt bulmaktır. Çokkültürcülüğün tanımı ve tarihsel gelişimine yer verildikten sonra öncelikle çokkültürcülüğün bir ulus-devlet içerisinde gerçekleşebileceğini savunan komüniteryan, liberal ve post-kolonyal şeklinde üç farklı çokkültürcülük modeli ele alınmıştır. Çokkültürcülüğün en önemli isimlerinden biri olan Will Kymlicka ulus-devlet fikri ile uyumlu bir çokkültürcülük teorisi ortaya koymuştur. Uygulamada çokkültürcülüğün incelenmesinde ihtiyaç duyulan kavramsal çerçeve ve etno-kültürel grupların sınıflandırılmasında Kymlicka'nın çokkültürcülük teorisinden yararlanılmıştır. Farklı etno-kültürel gruplar için ülkelerdeki çokkültürcülük uygulamalarının değerlendirilmesinde ise Keith Banting ve Will Kymlicka'nın oluşturmuş olduğu Çokkültürcülük Politikası Endeksi'nden yararlanılmıştır. Kymlicka'ya göre etno-kültürel gruplar ulusal azınlıklar (ulus-altı azınlıklar ve yerli halklar), göçmen gruplar, metikler, Afro-Amerikalılar ve etno-dini azınlıklardır. Bu gruplar arasında net bir çizgi olduğunu söylemek zordur. Ancak farklı ülkelerde söz konusu azınlıklara yönelik çokkültürcülük politikalarını inceleyip bir karşılaştırma yapabilmek için böyle bir sınıflandırmaya ihtiyaç duyulmuştur. Afro-Amerikalılar, onlara yönelik uygulamalar Amerika Birleşik Devletleri özelinde olduğu için ve farklı ülkelerle karşılaştırma yapılamayacağı için bu tezin kapsamı dışında bırakılmıştır. Çokkültürcülük Politikası Endeksi aracılığıyla her gruba ilişkin uygun ülkeler seçilerek karşılaştırma yapılmış ve bunun sonucunda çokkültürcülüğün tam olarak uygulandığına dair bir model teşkil edecek ülke bulunmadığı görülmüştür. Bununla birlikte bu endeks hem çokkültürcülüğün nasıl benimseneceğine dair ülkelere bir yol göstermekte hem de uygulama örneklerine bakıldığında bir ulus-devlet içerisinde endekse bağlı kriterlerin yerine getirilebildiği görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Çağdaş Siyasal Teori, Çokkültürcülük, Kültür, Kimlik, Ulus-Devlet, Etno-Kültürel Gruplar, Çokkültürcülük Politikası Endeksi