İncir (Ficus carica L.)'de antosiyanin biyosentezinin karşılaştırmalı metabolom ve transkriptom analizi

İncir (Ficus carica L.), antosiyaninler gibi sağlığa faydalı bileşiklere sahip olan bir meyve olup, Akdeniz diyetinde büyük önem taşımaktadır. Türkiye dünyanın önde gelen incir üreticisidir ve bu meyvenin Türk mutfağında çok önemli bir yeri vardır. Genetik çeşitliliklerine ve zengin tıbbi değerlerine rağmen, yerel incir genotipleri göz ardı edilmektedir. Besin kaliteleri ile ilişkili biyokimyasal parmakizleri açısından ve incir antosiyanin biyosentezi ile renklenmesinin moleküler mekanizmaları hakkında çok az bilgi bulunmaktadır. Bu nedenle bu çalışma sekiz incir genotipinin kabuklarında ve meyve etindeki toplam fenolik bileşimleri, şekerleri ve antioksidan kapasitelerini analiz etmek ve antosiyaninden sorumlu genlerin transcriptom analizlerini ortaya koymak için tasarlanmıştır. Kütle Spektrometresi (HPLC-MS/MS) yöntemiyle Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi kullanılarak otuz bir fenolik bileşik tespit edilmiştir. Kabuk ve meyve eti arasında renkli ve renksiz fenolik bileşiklerin ortalama değeri en yüksek '01-1N-58' (koyu mor) genotipinde bulunmuştur. Ayrıca incir antosiyanin mekanizmasında yer alan diferansiyel olarak eksprese edilen genler değerlendirilmiştir. Bunun için Illumina NovaSeq 6000™ dizileme cihazı kullanılarak koyu mor '01-1N-58' genotipi ve 'Sarılop' çeşidinin kabuklarında RNA-Seq analizi yapılmıştır. Elde edilen genlerle gen ontolojisi (GO) analizi yapılmış; toplam 21102 diferansiyel olarak eksprese edilmiş gen tespit edilmiştir. İki incir genotipinin genetik kütüphanelerinde 3542 up-regüle ve 3164 down-regüle gen tanımlanmıştır. Ayrıca, RNA-Seq analizleri sonucunda elde edilen genlerin ekspresyonunu doğrulamak için qRT-PCR analizleri yapılmıştır. Transkriptom analizleri sonucunda antosiyanin ile ilişkili genlerin belirlenmesine yönelik önemli bilgiler elde edilmiş olup, bu verilerin antosiyanin metabolizmasında etkili genlerin tanımlanması ve fonksiyonel analizleri için gelecekteki çalışmalara ışık tutacağı düşünülmektedir.