Suç açısından Ahmet Umit ile Dashiell Hammett?in dedektif romanları üzerine karşılaştırmalı bir çalışma. Kavim ve Malta Şahini

Bu çalışmada, dedektif romanın geçmişini de içine alacak biçimde Ahmet Ümit (1960- )'in Kavim (2005) ve Dashiell Hammett (1894-1961)'ın Malta Şahini (1930) adlı kitaplarındaki unsurlar karşılaştırmalı olarak verilmiştir. Modern Türk Edebiyatı'nın en önemli dedektif roman yazarlarından biri olan Ahmet Ümit ile 1930 ve 1940'larda Amerikan Edebiyatı'nın en önemli dedektif roman yazarlarından Dashiell Hammett aynı zamanda iki farklı dedektif roman türünün de temsilcileridirler. Birincisi 1950'lerden sonra Amerikan Edebiyatı'nda ortaya çıkan `polis usulü' türünü temsil ederken, ikincisi 1920'lerde Black Mask dergisinin yayımlanmasıyla ortaya çıkan `sert-usul' dedektif türünü temsil eder. Ahmet Ümit'in `polis usulü' türündeki Kavim adlı romanı aynı zamanda `sert usul' dedektif roman türünün de unsurlarını taşıdığı noktasında dikkate alınmalıdır. Bu romanların karşılaştırılmak için seçilmelerinde, ait oldukları dedektif roman türünün en iyi temsilcileri arasında olmaları ve ayrıca, yazarların yazdıkları dönemlerin siyasi, toplumsal, ekonomik ve ahlaki özelliklerini mükemmel biçimde sunmaları etkili olmuştur.Çalışmanın giriş bölümünde, sadece Amerikan veya Türk Edebiyatları'nda değil İngiliz, Fransız ve Rus gibi değişik Avrupa Edebiyatları'nda da dedektif roman türünün tarihi geçmişi verilmiştir. Bununla birlikte, türün farklı edebiyatlardaki belirgin özelliklerini temsil eden `asrın-sonu', `Altın Çağ', `sert-usul' ve `polis usulü' gibi dedektif roman türleri de gereğince açıklanmıştır. Ek olarak, Türk Edebiyatı'nda dedektif roman türünün Avrupa Edebiyatları'ndaki kadar gelişememe ve Amerika Birleşik Devletleri'nde bu derece gelişmiş bir tür olma nedenleri cevaplarıyla birlikte sunulmuştur. Malta Şahini'nde suçun daha çok toplumsal nedenleri öne çıkarken Kavim'de psikolojik nedenlerin ağır bastığı gerçeği de belirtilmiştir.Birinci bölümde, karşılaştırılan kitaplar olay örgüsü, biçem, bakış açısı, atmosfer ve karakter bakımından incelenmiştir. Bu bölümde, iç içe, görülen, ortaya çıkan ve kötü karakterleri birbirine düşürme kurgusu içeren olay örgüleri gösterilmiştir. Kitapların neden `sert usul' veya `polis usulü' türünde olduğu ve gizem nitelikleri ile dedektif kahramanların kişisel özellikleri ve çift kimliklilik kavramı da açıklanmıştır. Son olarak, Poe'dan esinlenilen ortak noktalar ayrıntılı biçimde verilmiştir. Kavim'de dedektif kahraman Nevzat ve katil Can ile Malta Şahini'ndeki dedektif kahraman Spade ve kötü karakterler Brigid ve Gutman'ı farklı yapan önemli özellikler ortaya konmuştur.İkinci bölümde, her iki kitaptaki semboller verilmiştir. Diatesseron, Flitcraft kıssası, baştan çıkartıcı kadın, kadın ve şahin gibi sembollerin edebi ve bağlamsal anlamlarıyla bu sembollerin bilinçli olarak kullanılma nedenleri açıklanmıştır. Bu sembollerin kitaplara getirdikleri içerik ve anlamsal zenginlikler de ifade edilmiştir.Çalışmanın temelini oluşturan üçüncü bölümde, Kavim ve Malta Şahini romanlarındaki suç olgusu ve suçun psikolojik ve toplumsal nedenleri açıklığa kavuşturulmuştur. Suçluların suça bulaşma nedenleri Sigmund Freud, Bruce Perry, Anne Freud, Friedrich Nierzsche gibi psikologlar ve Wiliam Glaser, Edwin Sutherland ve Robert Agnew gibi sosyologların bakış açısıyla göz önüne serilmiştir. Dedektif kahramanlar Spade ve Nevzat'ın soruşturma sırasındaki ve toplumsal yaşamdaki kişisel psikolojileri de açımlanmıştır.Sonuç bölümünde çalışma kısaca özetlendikten sonra elde edilen bulgular anlatılmıştır.Anahtar Kelimeler: Kavim, Malta Şahini, sembol, suç, suçlu psikolojisi, suçun toplumsal nedenleri.