Muhasebe tarihi dergilerinde yayınlanan çalışmalar üzerine karşılaştırmalı bir inceleme

Muhasebe tarihi en önemli kaynaklarından olan muhasebe tarihi dergileri 1970'lerin başından itibaren yayınlanmaya başlamıştır. O tarihten başlayarak günümüze kadar toplam yedi muhasebe tarihi dergisi yayın hayatına başlamış ve devam etmektedir. Bu dergilerden ilk üçü muhasebe tarihi yayıncılığı bakımından öncü olarak kabul edilmektedir. Yayına hayatına 2011 yılında başlayan son dergi ise, Türkiye'de yayınlanmakta olan muhasebe tarihi dergisidir. Bu suretle, çalışmanın amacı,1970'lere kadar dayanan muhasebe tarihi alanında öncü üç muhasebe tarihi dergisi ve Türkiye'de yayınlanmakta olan muhasebe tarihi dergisinde yayınlanan makalelerin bibliyometrik analizini gerçekleştirmektir. Bu amaçla seçilen dört dergide, 1974-2021 yılları arasında yayınlanmış 2.968 başlıkta yer alan eserler içinde yüzde 53'lük paya sahip olan 1.562 makale tespit edilmiştir. Söz konusu makaleler; tür, konu yazarlık bağlamı (sayı, ortaklık ve tekrar etme), anahtar kelimeler, makalelerde incelenen coğrafya ve zaman dilimi bakımından ayrıntılı olarak MAXQDA nitel araştırma programı aracılığıyla içerik analizi yapılarak incelenmiştir. İncelenen dergilerden elde edilen bulgular; dört muhasebe dergisinde de yüzde ellinin üzerinde arşiv araştırması makalelerin bulunduğunu; makalelerde ele alınan konuların çoğunlukla teknik muhasebe uygulamaları üzerine yoğunlaştığı ancak muhasebe ile ilgili olmayan, özel alan olarak sınıflandırılan, konuların bazı temel muhasebe konularından dahi fazla yer tuttuğu görülmüştür. Toplam 3.708 yazar ismine ulaşılmış olup, toplam yazarların ancak yüzde 17'si kadındır. Ortak yazarlık ve tekrar eden yazarlıkta da oranların; tek yazarlık ve sadece bir kez muhasebe tarihi çalışması yapanlara oranla düşük olduğu tespit edilmiştir. İncelenen makalelerde toplam 4.635 anahtar kelime tespit edilmiş olup, "muhasebe tarihi" yerine sadece "muhasebe" kelimesinin daha sık anahtar kelime olarak kullanıldığı görülmüştür. Makalelerde geçen lokasyonlar bakımından bulgular incelenen üç yabancı dergide ABD, İngiltere, İtalya, Fransa; ulusal dergide ise, Osmanlı, Rusya ve Türkiye üzerinde yoğunlaşmıştır. Makalelerin yaklaşık üçte biri herhangi bir zaman dilimini işaret etmezken, tüm dergilerde 19. ve 20. yüzyılları inceleyen çalışmalar yoğunluktadır. Araştırma sonuçları, muhasebe tarihi alanında yayınlanan dört dergi kapsamında; makalelerin arşiv araştırması ağırlıklı olduğu ancak artık muhasebe tarihi araştırmalarının teknik muhasebe uygulamalarından ayrılarak muhasebe tarihi ile ilişkili konulara yoğunlaşması gerektiğine dikkat çekmektedir. Ayrıca yazarların muhasebe tarihi birikimlerini ortak yazarlarla paylaşarak bu alanda çalışmalarını artırmaları ve kadın yazar katılımının artırılmasıyla alanda çeşitliliğin artacağı değerlendirilmektedir. Bilimsel araştırmalarda görünürlüğün artması için seçilen anahtar kelimelerin muhasebe tarihi ile ilintili olmasına özen gösterilmesi; dar ülke örneklem ve kısıtlı zaman dilimlerinin dışına çıkılması konularında muhasebe tarihi araştırmacılarının daha fazla eğilim göstermesi gerektiği hususları değerlendirilmiştir.