Batı Afrika'da çatışma önleme ve Birlermiş Milletler Barışı Koruma Operasyonları durum esaslı yaklaşım: Fildişi Sahillerindeki BM Operasyonu (UNOCI) ve BM Mali Çok Boyutlu Entegre İstikrar Misyonu (MINUSMA)

Bu çalışmada, BM barışı koruma operasyonları ve Batı Afrika'daki ihtilaf önleyici tedbirlerin durum esaslı yaklaşımla nasıl değerlendirilebileceğini görmek amacıyla BM'nin küresel barış ve güvenliği izlemeye yönelik barış gündemlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında üç değişken bulunmaktadır: BM barışı koruma değişkenleri, çatışmayı önleme değişkenleri ve durum esaslı yaklaşıma ait değişkenler. Konuyu incelemek için literatürdeki veriler nicel ve nitel yöntemler bir arada kullanılarak toplanmış, BM resmi raporları ve misyonun çatışma önleme ve gelcekte tırmanmasını engelleme kapsamında durum odaklı yöntemleri kullandığını ölçmek için anket çalışmaları kullanılmıştır. Analiz grubu basit rastgele örnekleme yöntemiyle siviller, BM personeli ve bazı siyasi figurlerden oluşturulmuştur. Anket veri setlerini analiz etmek için aritmetik ortalama, frekans ve yüzde değerleri kullanılmıştır. Barışı koruma misyonlarının başarısını ve eksikliklerini değerlendirmek için Diehl'in 1988-1996 modellerini geliştirdik ve analitik konseptlerimizi çerçevelemek için Diehl'in modellerinden altı faktör tasarladık, anket sorularını hazırlayarak 1500'ü Fildişi Sahilleri'nden, 1500'ü Mali'den toplam 3000 kişiye dağıttık. Altı faktör şunlardır: (1) Manda, çatışmanın temel nedenlerine yanıt veriyorsa (2) çatışmanın kilit aktörleri BM barış misyonu ve barış müzakerelerinde yer alıyorsa (3) çatışma çözümünü kolaylaştırıyorsa(4) çatışmanın kontrol altına alınmasını sağlıyorsa (5) kayıpları ve şiddet kullanımını engelliyorsa (6) ulusal barış ve güvenlik ile uluslararası barış ve güvenlik arasındaki bağlantı noktasına katkıda bulunuyorsa. Bulgular, her çatışmanın bağlamının farklı olduğunu gösterdi; Fildişi ve etnik-dini siyasi propaganda, Fildişi Sahili'nde gerilimlere ve seçim sonrası siyasi şiddete yol açarken, sosyal adaletin olmaması, marjinalleşme veya siyasi dışlanma ve radikalleşme, Mali'nin kuzey bölgelerinde Tuareg isyanının yükselişindeki kilit faktörlerdi. Sonuçlara göre, araştırma popülasyonunun yüzde 75'inin UNOCI Yetki Belgesinin Fildişi Sahili'ndeki çatışmanın temel nedenlerine yanıt vermek üzere durum esaslı olarak tasarlandığını düşünürken, yanıt verenlerin yüzde 70'i MINUSMA yetkisinin uygun olmadığını düşünüyor. Bulgulardan, katılımcıların yüzde 42'sinin barış sürecine Mali'deki radikal İslamcı grupları dahil edip etmeme konusunda kararsız olduğunu ve yüzde 20'sinin barış sürecine dahil edilmesi gerektiğini ifade ettiğini gözlemliyoruz. Ayrıca katılımcılar Fildişi Sahilleri'ndeki barış sürecine çatışma taraflarının katılım sağlamış olmasını olumlu bir faktör olarak görüyor. Ve yanıt verenlerin çoğu, UNOCI operasyonunun çatışma çözümüne, çatışmanın kontrol altına alınmasına, silahlı çatışmanın engellenmesine ve Fildişi Sahili'nde barış ve güvenliğin yeniden sağlanmasına katkıda bulunduğu konusunda hemfikir. Aynı zamanda, katılımcılar MINUSMA operasyonu ve onun Mali'de barışı yeniden tesis etme ve çatışmayı önleme yeteneği konusunda karamsar. Sonuç olarak bulgular, UNOCI operasyonunun Fildişi Sahili'ndeki çatışmanın gerçeklerine ve durum esaslı olduğunu ve başarısına katkıda bulunduğunu, MINUSMA operasyonu ve misyonununn ise Mali'deki çatışma şartları ile örtüşmediğini göstermektedir. Bu nedenle özetle Batı Afrika'daki çatışmaların önlenmesi için BM barışı koruma operasyonlarının durum esaslı ve odaklı bir yaklaşım belirlemesi gerektliliği ifade edilmektedir. Anahtar Kelimeler: Barışı Koruma Operasyonları, BM, Çatışma Önleme, Fildişi Sahillereri, Mali