TRT'de kadın yayıncıların cinsiyetlenmiş öznelliklerinin inşası (1964-1989)

Bu tez 1964 ve 1989 yılları arasında yayıncılıkta devlet tekeli döneminde Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu'nda (TRT) çalışan kadın yayıncıların cinsiyetlenmiş öznelliklerinin inşasını incelemektedir. Tezin öncelikli amacı kadınların Türkiye'de radyo ve televizyon yayıncılığının gelişimindeki, bilinen medya çalışmalarında genellikle görmezden gelinen, failliğini görünür kılmaktır. Bu genel amacın ötesinde tez, özellikle yayıncı kadınların devlet ideolojisine onun temsilcileri olarak dahil edilme biçimlerini açığa çıkarmaya çalışmaktadır. Bu hedefin peşinden ise yayıncı kadınların kişisel anlatılarını Türkiye'de hakim devlet ideolojisinde kalkınmacılıktan neoliberalizme doğru yaşanan sosyo-ekonomik, politik ve kültürel değişimin tarihsel bağlamına yerleştirerek gitmektedir. Çalışma ilk olarak 1964'te TRT'nin kuruluşundan önce Türkiye'de radyo yayıncılığının gelişimini ve kadınların bu sürece katılımını tasvir etmektedir. Ardından 1960'lar ve 1970'lerdeki kalkınmacı dönemde radyo ve televizyonun toplumsal rolünün vatandaş eğitimi olarak tanımlanmasının TRT'nin yayıncı olarak işe aldığı kadınlar üzerindeki etkisini, bu kadınların devlet sponsorluğundaki hakim toplumsal cinsiyet ideolojisiyle müzakeresine odaklanarak sorgulamaktadır. Daha sonra, devlet hegemonyasında muhafazakarlıkla işbirliği halindeki neoliberalizme doğru yaşanan dönüşümü hem devlet tekelindeki radyo ve TV'de dolaşımda olan kadınlık söylemi hem de kadın yayıncıların bu söylemin üretimine katılımı açısından incelemektedir. Son olarak üzerinde durulan nokta ise, 1970'lerden 1980'lere uzanan süreçte kadın yayıncıların popüler kültürde tasvir edildiği haliyle imajlarında görülen değişiklikler ve sürekliliklerdir. Çalışma kadınların mesleki bir alan olarak yayıncılıkla kurduğu ilişkiyi her iki dönemde de medya metinlerinin yaratımındaki failliklerine odaklanarak incelemektedir. Ağırlıklı olarak yayıncı kadınların kişisel öykülerinden yararlanarak, onları devlet ideolojisinin izleyicilere ve dinleyicilere aktarıldığı edilgen kanallar olarak değil, bu ideolojinin etkin ve eleştirel aracıları olarak kabul etmektedir. Böylelikle, kadınların medya üretimine katılımıyla devlet radyo ve televizyonunda kadınlıkla ilgili üretilen söylemin çatışmalı doğası arasındaki tarihsel etkileşime ışık tutmaktadır.