COVID-19'a bilinen maruziyetin bireylerin COVID-19 ile ilgili bilgi düzeyleri ile ilişkisinin araştırılması

Amaç: Bu çalışmada COVID-19'a bilinen maruziyeti olan ve olmayan bireylerin bilgi düzeyinin ölçülmesi, bu iki grup arasında bilgi düzeyi açısından anlamlı bir fark olup olmadığı ve bu verilerin sosyodemografik değişkenlerle ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Kesitsel analitik tipte olan çalışmamız Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezleri'ne başvuran hastalarla gönüllülük esasına dayanarak gerçekleştirilmiştir. Evreni bilinen örneklem hesabıyla en az 377 kişiye ulaşılması hedeflenmiş, 388 kişiye ulaşılmış, katılımcılara bilgi düzeyi anketi ve sosyodemografik bilgilerini içeren anket uygulanmıştır. Araştırmanın istatistiksel verileri SPSS 25 programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Verilerin istatistiksel değerlendirilmesinde p<0,05 anlamlı olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmamızda Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezlerinde yüz yüze anket uygulamasıyla toplam 388 katılımcıya ulaşılmıştır. Çalışmadaki 388 kişinin yaş ortalaması 41,87±14,60 olup %53,4 (n:207)'ü kadındır. Araştırma grubunun %6,2´si okula gitmemiş, bunların %2,1´i okuma yazma bilmemektedir. Lise ve üniversite mezunu olanlar ise grubun %70,6´sini oluşturmuştur. Evinde 65 yaş üstü kişilerle yaşayanların oranı%13,9 dur. Katılımcıların %50'si COVID-19 geçirmiştir. Katılımcıların yaklaşık beşte biri 12 Eylül 2020 ile 12 Mart 2021 arasında hastalanmıştır. Hastalık geçirdikleri dönemde gebe ya da lohusa olanların oranı %4,1'dir. COVID-19 pozitif olanların %5,7´si hiç belirti vermemiş, %2,1´i yoğun bakıma alınmıştır. Katılımcıların yaklaşık üçte biri verilen ilacı düzenli kullanmıştır. Katılımcıların %31'inde en az bir tane kronik hastalık vardır. Bunlardan 69 kişide diyabet, 75 kişide ise hipertansiyon bildirilmiştir. COVID-19 bilgi düzeyi toplam puan ortalaması 13,22±3,71 (min. 1-max. 17) dir. Katılımcıların sosyodemografik özelliklerine göre COVID-19 bilgi düzeyi puan ortalamaları arasındaki ilişkinin analizi için yapılan Mann Whitney U testine göre; eğitim durumu, kronik hastalık varlığı, kimle yaşadığı ile toplam puan arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (sırasıyla p<0.001; p=0.006; p<0.001). Buna göre lise ve üstü eğitimi olanların, kronik hastalığı olmayanların ve yalnız yaşayanların puanı daha yüksektir. Cinsiyet, evde 65 yaş üstü birey varlığı ile COVID-19 bilgi düzeyi puanı ile ise istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (Tablo 7). COVID-19 geçirme, kronik hastalık varlığı, aşı olma durumuna göre klinik puan ortalamalarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark gözlenmiştir (sırasıyla p<0.001; p=0.005; p<0.001). Buna göre COVID-19 geçirenlerde, kronik hastalığı olmayanlarda ve aşı olanlarda klinik puanı daha yüksektir. Hastaneye yatışı ile klinik puan ortalaması arasında ise istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (Tablo 9). COVID-19 geçirme, kronik hastalık, aşı olma ile korunma ve kontrol puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (sırasıyla p<0.001; p<0.001). Buna göre COVID-19 geçirenlerde ve aşı olanlarda korunma ve kontrol puanı daha yüksektir. Kronik hastalığı olup olmaması ve hastaneye yatışın varlığı ile ise anlamlı bir fark saptanmamıştır (Tablo 11). Sonuçlar: COVID-19'a bilinen maruziyeti olan bireylerin bilgi düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Araştırmamızda ayrıca COVID-19 bilgi düzeyi puan ortalamaları katılımcıların yaşları, eğitim durumları, kronik hastalığa sahip olup olmadığı, hanede kaç kişiyle yaşadığı, aşı olma durumuna göre anlamlı farklılıklar gösterdiğini tespit ettik. COVID-19'a bilinen maruziyeti olmayanların bilgi düzeylerinin daha düşük olması, hastalığa maruz kalmadan önce önleyici bir faktör olarak bilgi düzeylerinin güçlendirilmesi ve buna bağlı olarak bireylerin COVID-19 karşısında daha doğru tutumlar geliştirmesinin gerekli olduğunu göstermektedir. Bunun için toplumdaki her bireyin hastalıklara maruz kalmadan önce bilgi düzeylerinin yükseltilmesi amaçlanmalıdır.