COVID-19 korkusunun psikolojik sermaye boyutları üzerindeki etkisi: Konaklama işletmeleri üzerine bir araştırma

Covid-19 salgın sürecinde en büyük değişikliklerin yaşandığı alanlardan biri çalışma hayatı olmuştur. Bu süreçte birçok sektörde esnek çalışma sistemine geçilmiş, ardından normalleşme dönemi ile birlikte kimi işyerleri aktif mesaiye başlamış, diğer bazı işletmeler dönüşümlü veya hibrit çalışma sistemleri benimsemiştir. Pandemi ile birlikte; ekonomik kriz bir yandan çalışanları etkilerken diğer yandan çalışanların kendileri ve aileleri için sağlık ile ilgili kaygı ve korku taşımalarına yol açmıştır. Hastalığın aniden ortaya çıkışı, bu denli hızlı yayılması, olası sonuçları ve hükümetlerin aldıkları kararlarla birlikte ortaya çıkan yeni yaşam düzeni insanların ruh sağlığı üzerinde olumsuz etkiler yaratmakta; panik, korku ve endişe yaşamalarına sebep olmuştur. Çalışanlar bir taraftan çalışma ortamında virüsün kendilerine bulaşmaması için çaba harcarken diğer taraftan zorlu bir süreç yaşayan işletmelerde iş güvencesi konusunda korku ve endişe içinde faaliyetlerini devam ettirmektedirler. Çalışanların yaşadıkları bu durumun verimliliklerini, motivasyonlarını ve performanslarını etkilediği, stres yarattığı ve kaygıya yol açtığı değerlendirilmektedir. Turizm sektörü de salgın sürecinden olumsuz etkilenen sektörlerin başında yer aldığı ve Covid-19'dan en çok etkilenen hizmet sektörlerinin seyahat ve turizm alanı olduğu konusunda fikir birliği bulunmaktadır. Bilindiği üzere emek yoğun bir sektörde çalışan turizm çalışanlarının performanslarının artırılması, hem sunulan hizmet kalitesinin yükseltilmesi ve müşteri memnuniyetinin sağlanması açısından hem de örgütsel amaçlara ulaşmak açısından büyük önem arz etmektedir. Pozitif örgütsel davranışın gelişen alanlarından biri olan psikolojik sermaye, kişisel seviyede gelişim ve performansı teşvik edebilen psikolojik bir kaynak olarak görülmektedir. Turizm çalışanlarının psikolojik sermaye düzeylerinin yükseltilmesi onlardan istenilen verimin alınması ve performanslarını artırmada etkili olmaktadır. Bu tez çalışmanın amacı, Covid-19 korkusunun pozitif psikologlar tarafından yaygın olarak kabul edilen ve bireylerin sıkıntılardan sıyrılıp iyileşme gücü olarak açıklanabilecek psikolojik sermaye boyutları üzerindeki etkisi incelenmektedir. Araştırmada nicel araştırma yönteminden faydanılmıştır. Nicel ölçme araçlarıyla toplanan veriler üzerinden seçilecek bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerinde bir etkisinin olup olmadığını değerlendirmek ve test etmek amacıyla Antalya ve çevresindeki beş yıldızlı otellerin farklı departmanlarında aktif olarak çalışan toplam 404 kişiden bilgiler toplanmıştır. Verilerin analizi SPSS 25.0 programı ile yapılmıştır. Araştırmada sonuçları p<.05 anlamlılık düzeyi ile değerlendirilmiştir. Frekans analizleri ise demografik özelliklere ve çalışmada bulunan bilgilere göre yapılmıştır. Değişkenler arası ilişki tespiti için ANOVA, T-Testi, Normallik Testi, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi, Basit ve Çok Değişkenli Regresyon uygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, Covid-19 korkusu ile psikolojik sermaye boyutları arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanılmıştır. Covid-19 korkusu ve iyimserlik boyutunun arasında negatif yönlü anlamlı (r=-0.127, p= 0.01) bir ilişki bulunmasına rağmen bu ilişkinin zayıf olduğu belirlenmiştir. İyimserlik düzeyi azaldıkça Covid-19 korkusu artmaktadır. Ayrıca Covid-19 korkusu ve dayanıklılık boyutunun arasında negatif yönlü (p=0.003<0.05) ve anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Psikolojik dayanıklılık düzeyi azaldıkça Covid-19 korkusu artmaktadır. Araştırmada Covid-19 korkusu ve umut boyutunun arasında negatif yönlü (r=- 0.229, p=000<0.05) ve anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Bununla beraber Covid-19 korkusu ve öz yeterlilik arasında negatif yönlü (r=-0.145, p=0.004<0.05) ve düşük düzeyde mevcut bir ilişki bulunmuştur. Öz yeterlik düzeyi azaldıkça Covid-19 korkusu artmaktadır. Basit ve çok değişkenli regresyon analizleri sonuçlarına göre ise Covid-19 korkusunun psikolojik sermaye boyutları üzerinde anlamlı (F=14.763, p=0.000) bir etkisi olduğu görülmüştür. Bu analiz sonucunda, Covid-19 korkusunun iyimserlik boyut üzerinde negatif (β=-0.161; p=0.011), covid-19 korkusunun dayanıklılık boyutunun üzerinde negatif (β=-0.222; p=0.003), covid-19 korkusunun umut boyutunun üzerinde negatif (β=-0.152; p=0.000) ve covid-19 korkusunun öz yeterlilik boyutunun üzerinde negatif (β=-0.210; p=0.004) etkisi olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca konaklama işletmelerinde psikolojik sermayenin dayanıklılık ve öz yeterlilik boyutları diğer boyut türlerine göre daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.