COVID-19 olgularının uzun dönem takip bulguları ve kalıcı engellilik durumunun saptanması

Amaç: Bu çalışmayla özellikle uzun dönem etkileri hakkında yeterli veri olmayan COVID-19'u geçirip iyileşen hastaların; uzun dönem klinik, laboratuvar ve radyolojik bulgularının, akut enfeksiyon sonrası uzun vadeli takip bulgularının ve komplikasyonların ortaya konması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Polikliniğine başvuran, COVID-19 geçirip iyileşen ve yazılı onam veren hastalar çalışmaya dahil edildi. Hastaların demografik verileri, takip şekilleri ve süreleri, kullandığı ilaçlar, periferik oksijen satürasyonu, mMRC skoru, 6 dakika yürüme verileri, halen devam eden semptomlar, laboratuvar verileri, radyolojik bulgular, takipte gelişen komplikasyonlar, anksiyete düzeyi kaydedildi. Tanı anından itibaren ilk 4 haftaya kadar olan sürede başvuran hastalar 1. vizit, 4 ila 12. hafta arasında başvuran hastalar 2. vizit, 12. haftadan sonra başvuran hastalar 3. vizit aralığı olarak takip edildi. Polikliniğe başvuru anında, hastalar tanı anından itibaren geçen süre göz önünde bulundurularak kaçıncı vizit aralığına dahil oluyor ise o aralıktan çalışmaya kabul edildi. Tanımlayıcı istatistikler; ölçümsel değişkenler için aritmetik ortalama (Ort/A.Ort), standart sapma (SS) ve niteliksel değişkenler için sayı (n) ve yüzde (%) olarak verilmiştir. İstatistiksel önemlilik seviyesi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: İlk vizit aralığında 190, 2. vizit aralığında 203 ve 3. vizit aralığında 127 olmak üzere mükerrer hastalarla birlikte toplam 520 hasta değerlendirildi. Katılımcıların %54'ü kadın, %46'sı erkek ve ortalama yaş 54'tü. Hastaların, vizit aralıklarına göre sırasıyla %96,3, %90,6, %89.8 oranında devam eden en az bir semptomu mevcuttu. En sık izlenen semptomlar; efor dispnesi, halsizlik, öksürük, göğüs ve sırt ağrısı, çabuk yorulma şeklinde sıralandı. Patolojik röntgen bulgusu görülme oranı vizit aralıklarına göre %41.6, %35.3, %21.8 olarak bulundu. En sık patolojik grafi bulgusu erken dönemlerde buzlu cam opasiteleri iken geç dönemde ise çizgisel/retikuler opasiteler olarak görüldü. Akut dönemde en sık kullanılan tedaviler; Favipiravir, ASA, D vitamini, C vitamini ve DMAH olarak sıralandı. Takipte komplikasyon izlenme oranları vizit aralıklarına göre sırasıyla %4.7, %23.2, %24.4 olarak izlendi ve en sık izlenen komplikasyonun akciğer fibrozisi olduğu görüldü. Sonuç: Hastalığı geçirip iyileşen COVID-19 hastaları uzun dönemde, devam eden şikayetlerle mücadele etmek zorunda kalmaktadır. Çalışmamızda hastaların devam eden semptomlarını, laboratuvar ve radyolojik bulgularını, gelişen komplikasyonları tanımlamaya çalıştık. Çalışmamızın ülkemiz verilerine dayanak oluşturacağını ve literatüre katkı sağlayacağını düşünmekteyiz. Anahtar kelimeler: COVID-19, post-COVID, long-COVID