Covid-19 pandemi krizinin uluslararası deniz yolu konteyner taşımacılığı üzerine etkilerinin kompleks ağ analizi ile incelenmesi

COVID-19 pandemisi, küresel ticaret ve lojistik sistemlerinde derin aksamalara yol açmış, deniz yolu konteyner taşımacılığında ise özellikle "boş konteyner krizi" ciddi sorunlara neden olmuştur. Boş konteynerlerin dengesiz dağılımı, liman kapanmaları ve navlun fiyatlarındaki hızlı artış, sektörü eşi görülmemiş zorluklarla karşı karşıya bırakmıştır. Pandeminin etkisi, deniz yolu konteyner taşımacılığının küresel tedarik zincirlerindeki hayati rolünü yeniden değerlendirme gerekliliğini ortaya koymuştur. Bu çalışma, pandeminin 2020-2021 yılları arasındaki uluslararası deniz yolu konteyner taşımacılığı üzerindeki etkilerini ve bu kapsamda ağdaki yapısal değişimleri analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı tarafından yayımlanan ve 2006-2021 yıllarını kapsayan Lineer Karşılıklı Denizcilik Bağlantı İndeksi verileri kullanılmıştır. Ağ dinamiklerinin anlaşılmasında yoğunluk, derece merkeziliği, özvektör merkeziliği, arasındalık merkeziliği metrikleri ve modülerite analizi kullanılmış; kırılganlık analizleri ile ağın merkezi düğümlerinin kritik işlevleri ortaya konmuştur. Ayrıca ARIMA yöntemiyle ağdaki bağlantıların geçmiş eğilimleri incelenmiş ve gelecekteki olası durumları tahmin edilmiştir. Bulgular, pandeminin küresel konteyner taşımacılığı ağında derin yapısal değişimlere neden olduğunu göstermektedir. Yapılan analizlerde Çin, Güney Kore, Singapur, Malezya, Hollanda, Almanya, Belçika, Fransa, Birleşik Krallık, İspanya, ABD, Hong Kong ve İtalya, ağın merkezi düğümleri olarak öne çıkmıştır. Bu ülkelerdeki bozulmaların, ağın genel işleyişini ciddi şekilde zayıflattığı tespit edilmiştir. Modülerite analizi ise pandeminin ağın grup yapılarında yeniden şekillenmelere neden olduğunu ortaya koymuştur. Geçmişte farklı sebeplerle ortaya çıkan krizlerin küresel ticaret üzerinde derin etkiler bıraktığı ve benzer krizlerin gelecekte tekrar yaşanabileceği göz önünde bulundurulduğunda, pandemi gibi durumların etkilerini azaltmak için liman kapasitelerinin artırılması, esnek operasyonel planların uygulanması ve tedarik zincirlerinin çeşitlendirilmesi büyük bir önem taşımaktadır. Ayrıca, ağ merkezileşmesinin azaltılması ve alternatif denizcilik rotalarının geliştirilmesi, lojistik ağların dayanıklılığını artırmak için önerilen stratejiler arasında yer almaktadır.