COVID-19 pandemisi öncesi ve sonrası dönemde motosiklet kazası nedeniyle acil servise başvuran hastaların demografik ve klinik özelliklerinin incelenmesi

Amaç: Bu çalışmanın amacı COVİD-19 pandemisi öncesi ve sonrasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İbn-i Sina Hastanesi acil servisine motosiklet kazası nedeniyle başvuran hastaların demografik ve klinik özelliklerinin incelenmesidir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız retrospektif bir kohort çalışmadır. Türkiye'de ilk COVİD-19 vakası Sağlık Bakanlığı tarafından 11 Mart 2020 tarihinde bildirilmiştir. Acil Servise pandemi öncesi 2 yıllık dönemde ve pandemi sonrası 2 yıllık dönemde motosiklet kazası nedeniyle başvuran hastalar incelendi. Çalışmamızda, 18 yaşından küçük hastalar veya veri eksikliği nedeniyle ana sonuç değişkeni olan Injury Severity Score (ISS) hesaplanamadığı hastalar dışlandı. Hastaların yaşı, cinsiyeti, başvuru dönemi, başvuru saati, kurye olarak çalışma durumu, ISS değerleri ve yaralanma tipleri incelendi. Çalışmamızda birincil sonlanım noktası olarak majör travma varlığı (ISS >15) kabul edildi. Gruplar arası karşılaştırmalarda kategorik değişkenler için Ki-kare veya Fisher'in kesinlik testi kullanıldı. Normal dağılan sürekli değişkenler için bağımsız grup sayısı iki olduğunda Student't testi, normal dağılmayanlar için Mann Whitney U testi kullanıldı. İstatistiksel olarak anlamlılık için p <0,05 kabul edildi. Bulgular: Çalışmamıza motosiklet kazası nedeniyle acil servise başvuran pandemi öncesi dönemdeki 112 hasta ve pandemi sonrası dönemdeki 354 hasta dâhil edildi. Çalışmamıza dâhil edilen hastaların 425'inin (%91,2) erkek ve 41'inin (%8,8) kadın olduğu saptandı. Hastaların yaş ortalaması 28,98±9,75 yıl idi. Hastaların başvuru saatleri incelendiğinde en sık başvurunun 16.00-23.59 arasında olduğu (n=264 ve %56,7) saptandı. Hastaların %21,2'sinin (n=99) kurye olduğu saptandı. Pandemi öncesi ve sonrası dönemler karşılaştırıldığında pandemi sonrası dönemde başvuran motosiklet kazalarında erkek oranının anlamlı derecede yüksek olduğunu saptadık (%84,8 ve %93,2 p=0,006). Pandemi sonrası dönemde başvuran hastaların yaş ortancasının daha düşük olduğunu saptadık (28 ve 25 yıl p=0,005). Pandemi öncesi dönemde başvuran hastaların %9,8'inin (n=11) ve pandemi sonrası dönemde başvuran hastaların %24,9'unun (n=88) kurye olduğu saptandı (p=0,001). Pandemi öncesi ve sonrası başvuran hastaların ISS değerleri arasında fark saptamadık (ortanca: 1; IQR=4 ve 1; IQR=5) (p=0,461). Çalışmamızda ana sonlanım noktası ISS>15 olmasıydı. Pandemi öncesi dönemde başvuran hastaların %4,5'inde (n=5) ISS >15 olduğu, pandemi sonrası dönemde başvuran hastaların %4,8'inde (n=17) ISS >15 olduğu ve iki dönem arasında fark olmadığı saptandı (p=0,883). Çalışmamızda en sık yaralanma tiplerinin alt ekstremite kırıkları (%13,4) ve üst ekstremite kırıkları (%8) olduğunu ve pandemi öncesi ve sonrası dönemde yaralanma tipleri açısından fark olmadığını saptadık. Sonuç: Motosiklet kazalarında ISS puanları ve majör travma oranlarının pandemi öncesi dönem ve pandemi sonrası dönem arasında anlamlı farklı olmadığını saptadık. Pandemi sonrası dönemde pandemi öncesi döneme oranla motosiklet kazalarında anlamlı derecede artış olduğunu görüldü. Motosiklet kazalarında kurye olanların oranının pandemi sonrası dönemde pandemi öncesi döneme göre daha yüksek olduğunu saptadık. Pandemi dönemi sonrasında artan eve servis ve kargo hizmetlerinin motosikletli kurye sayısında ve motosiklet kazalarında artışa yol açmış olabilir. Anahtar Kelimeler: COVİD-19, Injury Severity Score, Kurye, Motosiklet kazası, Pandemi.