COVID-19 pandemisinde sağlık çalışanları: Beş faktör kişilik özellikleri ve psikolojik sağlamlığın şefkat yorgunluğunu yordayıcı gücü

Bu araştırmanın amacı, sağlık çalışanlarında beş faktör kişilik özellikleri ve psikolojik sağlamlık düzeylerinin şefkat yorgunluğu ve alt boyut puanları üzerindeki yordayıcılığını incelemektir. İlişkisel modelinin kullanıldığı araştırmada hemşireler, hekimler ve ebeler başta olmak üzere farklı meslek grubundaki 697 sağlık personeli yer almıştır. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Merhamet Yorgunluğu-Kısa Ölçek, Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi ve Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği kullanılmıştır. Veri analizi için IBM SPSS 25.0 kullanılmıştır. Araştırmada öne sürülen problemleri cevaplamak için, Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı, Hiyerarşik Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi, bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Mann-Whitney U ve Kruskal Wallis H Testi kullanılmıştır. Beş faktör kişilik özellikleri (duygusal denge, dışadönüklük, uyumluluk, açıklık ve sorumluluk) ve psikolojik sağlamlığın şefkat yorgunluğu ve alt boyut puanları ile ilişkisini incelemek için Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı kullanılmıştır. Bağımsız değişkenlerin şefkat yorgunluğu, ikincil travmatik stres ve tükenmişliği yordama gücünü incelemek için hiyerarşik çoklu doğrusal regresyon analizleri yapılmıştır. Ayrıca COVID-19 ile ilgili bir birimde çalışma durumu her regresyon analizine kukla değişken olarak dâhil edilmiştir. Beta katsayısına göre (β) sırasıyla duygusal denge, psikolojik sağlamlık ve COVID-19 ile ilgili çalışma durumu şefkat yorgunluğu toplam varyansının % 26,2'sini açıklamaktadır. Şefkat yorgunluğu ve alt boyut puanlarının cinsiyet, öğrenim düzeyi, meslek, çalışma durumu (nöbet-gündüz), işten ayrılma düşüncesi, iş yükü algısı, iş stresi, COVID-19 ile ilgili çalışma, iş yükünde artış algısı, pandemi sürecine uyum güçlüğü ve bulaşıcı olma kaygısına göre farklılaştığı belirlenmiştir. Öte yandan yaş, medeni durum ve görev süresinin şefkat yorgunluğu ve alt boyut puanlarında anlamlı bir farklılaşmaya yol açmadığı görülmüştür. Şefkat yorgunluğu ve alt boyut puanları çocuk sahibi olma durumuna göre sadece ikincil travmatik stres boyutunda anlamlı farklılık göstermektedir. Bulgular alanyazın temelinde tartışılmıştır. Araştırmanın son bölümünde sonuçlar çerçevesinde öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Şefkat Yorgunluğu, Beş Faktör Kişilik Özellikleri, Psikolojik Sağlamlık, COVID-19, Sağlık Çalışanları