İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin eleştirel düşünme eğilimleri

Bu araştırmanın amacı ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinin eleştirel düşünme eğilimlerinin farklı değişkenlere göre belirlenmesidir. Araştırmanın evrenini, 2012-2013 eğitim-öğretim yılında Yozgat ilinin Çekerek ilçesinde öğrenim gören ilköğretim ikinci kademe 6, 7 ve 8. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır.Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı iki şehir merkezi okulu iki tane de kırsal kesim okulu seçilmiş ve toplam 545 öğrenci üzerinde anket uygulaması yapılmıştır. Bu çalışma, betimsel bir araştırma niteliğindedir. Tarama modelinde yürütülmüştür. Araştırma verileri, araştırmacı tarafından, araştırmanın bağımsız değişkenleri hakkında bilgi toplamaya yönelik geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu" kullanılarak elde edilmiştir. Bunun yanı sıra öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimlerini belirlemek için Facione Giancarlo ve Facione Ganien tarafından 1998'de geliştirilen ve 2003 yılında Kökdemir tarafından Türkçeye uyarlanan "Kaliforniya Eleştirel Düşünme Eğilimi " ölçeğinden faydalanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler üzerinde, aritmetik ortalama ( ), standart sapma (Ss), t testi, varyans analizi (ANOVA) ve Scheffe testi uygulanmıştır. Anlamlılık testleri için p<.05 düzeyi yeterli görülmüştür. Araştırma sonucunda öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimi düzeylerinin; analitiklik ve meraklılık alt boyutlarında yüksek; gerçeği arama, açık fikirlilik, sistematiklik, kendine güven alt boyutlarında ve eleştirel düşünme eğilimi toplam puanında ise orta düzeyde olduğu görülmüştür. Anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, aylık gelir ve cinsiyet faktörlerinin çocukların eleştirel düşünme eğilimine doğrudan etkisi olmadığı ancak bu faktörlerin kişisel güveni arttırdığı tespit edilmiştir. Merkezi okul öğrencilerinin eleştirel düşünme toplam puanlarının kırsal kesim okullarında okuyan öğrencilerden daha fazla olduğu tespit edilmiş ancak okul alanı değişkeni ile öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimi düzeyleri arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır.Sınıf değişkeni ile öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimi düzeyleri arasındaki farklılığın anlamlı olduğu görülmüş ve 6.sınıf öğrencilerinin 7 ve 8.sınıf öğrencilerinden daha fazla eleştirel düşünme eğiliminde olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Eleştirel Düşünme, Eleştirel Düşünme Eğilimi, Ortaokul, Öğrenci.