Cumhuriyet Dönemi bütçe uygulamaları üzerine bir değerlendirme

Yirmi birinci yüzyılla birlikte, küreselleşme kavramı etki alanını iyice genişletmiş, ve bütün dünyada etkilerini belirgin şekilde hissettirmeye başlamıştır. Küreselleşme ülkelerin sadece iktisadi, siyasal ve sosyal etki alanlarını etkilememiş, bunun yanında devletlere ekstrafiskal fonksiyonlarda yüklemiştir. Bu fonksiyonlar sonucunda kamu mali yönetim sistemlerinde ve devletin etki alanlarında değişiklere yol açmıştır. Dolayısıyla değişen bu sistemler bütçeleme yapısını da etkilemiştir. Kamusal faaliyetlerin ifa edilmesinde etkin bir rolü olan bütçenin kamu mali yönetimine en önemli katkılarından biri de kamusal kaynaklarla kamusal harcama dengesini oluşturmasıdır.. Kamusal kaynaklar-kamusal hizmetler arasındaki dengeyi kurmak amacı güden bütçeler bazı analitik bütçe sistematiklerinden yararlanır. Kamu mali yönetiminde idarenin etki çerçevesinin çizilmesinde devlet harcamalarının GSYİH içerisindeki payının bilinmesi gerekir. Bu minvalde 90'lı yıllara gelininceye değin kamu bütçe sistemleri kamu kaynaklarının akılcı şekilde kullanmasını içermemiş daha çok yönetim sistemlerine baskı yapan grupların otoritesinde kaynak dengesini sağlamaktan uzak bir yapıda gerçekleşmiştir. Bu çalışmanın amacı ülkemizin bütçe yolculuğunun bir kronolojisini çıkartırken bir yandan da dünyada ve ülkemizde günümüze kadar kullanılan bütçe sistematiklerinin bir haritasını çıkartmaktır. Netice de dünya ekonomisine entegre olmuş bir ülkenin uluslararası iktisadi ve mali gelişmelerden etkilenmemesi beklenemez. Bu çalışmada bütçeleme sistemleri, bütçe teorileri ve uygulamaları ışığında bütçeleme tarihimiz eleştirel bir bakışla anlatılmaya çalışılacaktır. Konuya ilişkin literatürde geniş ölçüde yazılı ve interaktif yayınlardan yararlanma imkanı bulunmuş ancak ampirik ve analitik çalışmalara rastlanamamıştır. Anahtar Kelimeler: Bütçe, Bütçeleme Sistemleri ve Teorileri, Türkiye'de Bütçeler