Cumhuriyet Döneminde azınlık ve yabancı okulları (1923-1980)

Osmanlı Devleti'nin yaptırım gücünün zayıflamasıyla birlikte azınlık ve yabancı okulları arasında devleti parçalamak isteyen güçlerin marifetiyle yıkıcı / parçalayıcı faaliyetler gözlemlenmektedir. I. Dünya Savaşı'nın yarattığı ortamda birçoğu kapanmış olsa da savaşın sona ermesinin ardından bu okullar birer birer yeniden faaliyete geçtiler. Çağdaş medeniyetler seviyesine bir an önce çıkmak isteyen devlet bir dizi inkılâp hareketi başlattı. Bu inkılâp hareketleri içerisinde eğitimin önemini iyi kavrayan dönemin siyasileri yabancı ve azınlıklara ait olan okulların varlığının devamını uygun görmüştür. Fakat bununla beraber artık bu okulların denetim altında, kaliteli eğitim sunan kurumlar olması çabasıyla; kanun, genelge ve emirler ile denetimleri sağlanmıştır. Getirilen düzenlemelere uyumları sağlanan okulların ruhsatları yenilenerek faaliyetlerine izin verilmiş ve yeni hükümet tarafından da resmi olarak tanınmışlardır. Yeni düzen, uyulması gereken yeni kurallar ve değişmekte olan toplum yapısı bu okulların yeni bir çehreye bürünmesine neden olmuştur. Fakat bu gelişmeler birçok okulu zorlayarak kendilerinin kapanma kararı vermelerine ya da uygunsuz faaliyetleri nedeniyle devlet eliyle kapatılmalarına neden oldu. Devlet politikaları ile Türkçe dil dersi ve Türkçe kültür dersleri (tarih, coğrafya, sosyoloji) verilmesini sağlamak ve bu derslerin öğretmenlerinin okullarca kabulünü sağlamak bazı okullar için zor olmuştur. Tüm düzenleme ve denetlemelere rağmen yabancı ve azınlık okulları misyonerlik faaliyetlerine soyunmuş, devlet aleyhine hareket etme çabalarını devam ettirmek istemişlerdir. Diğer yandan Türk eğitim sistemi içerisinde yer almak isteyen bu okullar birtakım sorunları aşmak uğruna mücadele etmişlerdir. Bu araştırmada okulların birçok düzenleme, uyum sorunlarına rağmen öğrenciler tarafından tercih edilen, okullarda yer almak için sınavlarda yarışan öğrenciler için önemli kurumlar oldukları ele alınmıştır. Bu çerçevede toplumun farklı kesimlerinin bu okullarla ilgili hem olumlu hem de olumsuz fikirler besledikleri ve de 1980 yılına gelindiğinde sayıları oldukça azalmış olsa da söz konusu okulların Türk eğitim sisteminin önemli bir parçasını oluşturduğundan bahsedilmektedir.