Cumhuriyet Döneminde Türkiye'de din eğitimi

Din ilk insanla başlamış olan gerçek bir olgudur ve din eğitimi birey ve toplum açısından önemlidir. Din eğitimi tesadüflere ve kültürlenmenin gelişigüzel etkinliklerine açık bırakılamaz. Bundan dolayı eğitim kamu hizmeti olarak kurumsallaşmış ve okullar açılmıştır. Niçin din eğitimi sorusunun cevabı, bizlere din eğitiminin temellerini vermektedir. Bu nedenle, araştırmanın birinci bölümünde "Din Eğitimin Temellerine" yer verilmiştir. İkinci bölümde, "Örgün Din Eğitimi" bağlamında ilk ve orta öğretim kurumlarında zorunlu olarak okutulan Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersleri ile seçmeli Temel Dinî Bilgiler, Kur'an ve Peygamberimizin Hayatı dersleri araştırılmıştır. Üçüncü bölümde, "Mesleki Din Eğitimi" kapsamında İmam Hatip ve Yükseköğretimde Din eğitimi konusuna yer verilmiştir. Dördüncü bölümde, "Yaygın Din Eğitimi" bağlamında Diyanet İşleri Başkanlığınca yapılan, her yaştaki insanlara temel dinî bilgileri, ahlaki değerleri kazandırmayı amaçlayan hutbe, vaaz, kurs, konferans, seminer, medya ve basın yayın kanalıyla yapılan eğitim faaliyetlerine yer verilmiştir. Çalışmada Türkiye'deki din eğitimi hakkında derli toplu bilgi ortaya koymak ve kazanılan tecrübelere dikkat çekmek amaçlanmıştır. Bazı konularda çok ayrıntıya girilmemiştir, fakat her konuya kısa da olsa temas edilerek toplu bilgi verilmeye gayret edilmiştir. Yeri geldiğinde bazı uygulamalarla ilgili sorunlar tespit edilmiş ve alınması gereken tedbirler konusunda öneriler sunulmuştur. 1920'den 2020'ye gelinceye kadar, Türkiye'de din eğitimi sorununun yeterli ilgiyi görmediğini, yeteri kadar bu meselelere imkân ve zaman ayrılmadığı ileri sürülemez. Fakat Cumhuriyet'in ilk çeyrek asrında yani tek partili dönemde yeterli din eğitimi verilemedi. Ancak 1948'den sonra halkın talebinin giderek arttığı anlaşıldı ve din eğitimi konusu tekrar gündeme geldi. Bu gelişmeler sonucunda 1949 yılında ilkokullara,1956 yılında ortaokullara, 1967 yılında da liselere isteğe bağlı din dersleri konuldu. Mesleki din eğitiminde, 1951 yılında İmam Hatip Okulları ve 1959 yılında Yüksek İslam Enstitüleri açılmaya başladı. Yaygın din eğitimi alanında Kur'an Kursları da çoğalmaya başladı. Yaygın din eğitimi alanında asıl değişim ve gelişmeler 1998 yılından günümüze kadar olmuştur. Diyanet bünyesinde, dinî yayınlar, sosyal hizmetler, dinî ve manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetleri, faaliyetleri gelişmeye devam etmektedir. Türkiye'de Cumhuriyet Tarihi boyunca din eğitimi ve öğretiminin sorunlarına baktığımızda şu tecrübeler çıkmaktadır: 1) Toplumun din eğitimi asla ihmal edilmemelidir. 2) Din eğitimi faaliyetleri öncelikle devlet eliyle bir devlet görevi olarak yürütülmelidir. Özel kişi ve kuruluşlara da kontrollü olarak izin verilmelidir. 3) Din eğitimi bilimsel yöntemlerle, tartışmaya açık şeffaf bir şekilde verilmelidir. 4) Dinî muhtevaya devlet müdahale etmemeli, din uzmanlarına bırakılmalıdır. 5) Din eğitimi herhangi bir dini grubun veya cemaatin etkisinde olmamalıdır. 6) Din eğitiminde kitle iletişim araçlarından dikkatli, kaliteli bir şekilde istifade edilmelidir. Bu alanda uzmanlar yetiştirilmelidir. 7) Sosyal hizmet alanlarında çalışmalar ihmal edilmemeli, geliştirilmeye devam edilmelidir. Bu alanda uzmanlar yetiştirilmelidir. 8) Din eğitimi, temel insan haklarından kabul edilip devletin din eğitimi faaliyetlerini yürütmesi laikliğe aykırı görülmemelidir.