Cumhuriyet'ten günümüze (1926-2018) hayat bilgisi programlarının hedeflerinin/kazanımlarının incelenmesi

Eğitim hayatımızın en önemli dönemlerinden birisi de ilkokul dönemidir. Bu dönem, öğrencilerin farklı sosyal çevrelerle tanıştığı ve ilk defa öğretmenle karşılaştığı bir süreçtir. İlkokul döneminde en temel derslerden biri ise hayat bilgisi dersidir. Hayat bilgisi dersi, öğrencilerin sosyal, duygusal ve bilişsel gelişimlerine önemli katkılar sağlamaktadır. Bu araştırmada, Cumhuriyet'ten günümüze kadar ilkokul hayat bilgisi öğretim programlarındaki (1926, 1936, 1948, 1968, 1998, 2005, 2018) hedeflerin/kazanımların bilişsel alan basamakları, programın temel unsurları ve kök değerler ile ilgisi açısından dağılımları incelenmiştir. Araştırmanın amacı; hayat bilgisi dersindeki hedeflerin/kazanımların bilişsel alan basamakları, programın temel unsurları ve kök değerler açısından dağılımlarında yıllara göre nasıl bir değişim gösterdiğini tespit etmek ve bu değişimin programın niteliği açısından ne gibi etkileri olduğunu belirlemektir. Bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Belgesel tarama olarak da isimlendirilen bu teknikte mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda veriler elde edilmektedir. Çalışmanın sonuçlarına göre 1948 programı hariç 2005 yılına kadar bilgi düzeyindeki hedef/kazanımların diğer basamaklardan yüksek olduğu tespit edilmiştir. 2005 ve 2018 programlarında ise bu durum değişmiş ve kavrama, uygulama ile birlikte analiz ve sentez düzeyindeki kazanımların arttığı belirlenmiştir. Programın temel unsurlarının da ilk programlara göre son programlarda daha orantılı dağıldığı, beceri ile ilgili hedeflerin/kazanımların arttığı görülmektedir. Kök değerler açısından ise 2005 programıyla birlikte bütün değerlere yer verildiği tespit edilmiştir. Yeni programlar hazırlanırken öğrencilerin gelişim sürecine uygun olmadığı için analiz ve sentez düzeyinde kazanım yazılmaması, kök değerlerin ise 2005 programındaki gibi orantılı dağıtılması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Öğretim Programı, Hayat bilgisi, Bloom Taksonomisi, Kök Değerler