Cuscuta babylonica Aucher(cuscuta)'in lice domates genotipinin kimyasal bileşenleri üzerine etkisi

ÖZET CUSCUTA BABYLONİCA AUCHER(CUSCUTA)'İN LİCE DOMATES ÇEŞİDİNİN KİMYASAL BİLEŞENLERİ ÜZERİNE ETKİSİ YÜKSEK LİSANS TEZİ Servan SAVAŞÇI DİCLE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOLOJİ ANABİLİM DALI 2019 Beslenmede en çok kullanılan ürünlerden biri olan domates (Lycopersicon esculentum) vejetasyonun değişik aşamalarında ortaya çıkan bazı zararlılar nedeniyle önemli ölçüde verim kaybına uğramaktadır. Her ne kadar bazı domates çeşitleri ona karşı direnç geliştirmişse de, holoparazit çiçekli bir bitki olan küsküt, domatesin verimi üzerinde olumsuz etki yapan en önemli zararlılardan biridir. Bu çalışmanın amacı, Diyarbakır'ın Lice ilçesine özgü olduğu bilinen Lice Domates çeşidinin Cuscuta babylonica Aucher'e karşı direnç geliştirip geliştirmediğinin araştırılmasıdır. Çalışmada küsküt bulaşmasından sonraki 5. 10. ve 15. günlerinde hasat edilen domates bitkilerinde, savunma yolunda görev aldığı bilinen yağ asitleri, kalsiyum (Ca2+) ve bazı fenolik bileşiklerin miktarları incelenmiştir. Patojenlere karşı savunmada görev yapan 16:1, 18:1 ve 18:2 yağ asitleri saldırının 15. gününde maksimum düzeylerine çıkmıştır. Bitkilerin patojenlere karşı geliştirdiği sistemik direnç yolarından biri olan salisilik asit direnç yolunun aktifleşmesini sağlayan Ca2+ miktarı bulaşmanın 10. gününde önemli bir şekilde artmıştır. Domates bitkisinde yaygın olarak bulunan klorojenik asit, rutin, kuersetin ve salisilik asit gibi fenolik bileşikler saldırının 10. gününde önemli artışlar göstermiştir. Bu çalışmada, salisilik asit miktarının kontrole göre artması ve Jasmonik asidin hiç bulunamamış olması ve Ca2+ miktarındaki artış, Lice domates genotipinin salisilik asit direnç yoluyla C. babylonica'ya karşı kendini savunduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Lycopersicon esculentum, Cuscuta babylonica, yağ asitleri, kalsiyum, fenolik bileşikler