Dahiliye Yoğun Bakım Ünitesinde yatan hastalarda yapılan endoskopi ve kolonoskopi işlemlerinin retrospektif analizi

Bu retrospektif çalışma, dahiliye yoğun bakım ünitesine yatırılan, endoskopi ve kolonoskopi girişimi yapılan hastaların klinik ve demografik verilerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Bu amaç doğrultusunda çalışmaya 1 Ocak 2013-30 Aralık 2023 tarihleri arasında dahili yoğun bakım ünitesin'de (DYBÜ) takip edilen 158 hasta alınmıştır. Hastaların yaşları 18-98 arasında değişmekte olup yaş ortalaması 69,8±15,0 idi. Çalışmaya dahil edilen hastaların %60,1'i erkek, %39,9'u kadındı. Hastaların 82'sinde (%51,9) hipertansiyon, 53'ünde (%33,5) diyabetes mellitus, 45'inde (%28,5) koroner arter hastalığı, 25'inde (%15,2) konjestif kalp yetmezliği, 24'ünde (%12,7) kronik böbrek hasarı, 20'sinde (%12,7) kronik obstrüktif akciğer ve 18'inde (%11,4) siroz hastalığı komorbid hastalıkları vardı. Hastaların 61'i (%38,6) gastrointestinal sistem kanaması (GİS), 40'ı (%25,3) pnömoni, 27'si (%17) septisemi, 11'i (%7,0) serebrovasküler olay, 7'si (%4,4) postoperatif takip ve 12'si (%10,6) diğer nedenlerden DYBÜ'ye yatışı yapılmış. Çalışmaya dahil edilen hastaların DYBÜ'ye giriş Glaskow koma skalası (GKS) ortalaması 9,0±4,1, yoğun bakıma giriş ardışık organ yetmezliği değerlendirme skoru (SOFA- Sequential Organ Failure Assessment Score) ortalaması 9,2±3,7, akut fizyoloji ve kronik sağlık değerlendirmesi II skoru (APACHE II- Acute Physiology and Choronic Heath Evaluation II) ortalaması 32,7±9,8 olarak saptanmıştır. Çalışmaya dahil edilen hastaların 132'sine (%83,5) endoskopi, 11'ine (%7) kolonoskopi, 15'ine (%9,5) endoskopi-kolonoskopi işlemi yapılmıştır. Çalışmamızda, endoskopi-kolonoskopi işlemlerinin en sık yapılma endikasyonu gastrointestinal sistem (GİS) kanaması (%77,2) olarak saptanmıştır. Diğer endoskopi-kolonoskopi endikasyonlar ise perkütan enteral gastrostomi işlemi (%13,9), obstrüksiyon (%7,6), trakea-özofagus fistülü (%0,6), ve koroziv madde (%0,6) alımıydı. Hastaların 134'ünde (%85) endoskopi-kolonoskopi klinik bulgusu saptanmış olup bunların 48'inde (%35,8) melena, 17'sinde hemotokezya (%12,7), 13'ünde (%9,7) hematemez, 13'ünde (%9,7) kahve telvesi kusma, 11'inde (%8,2) nazogastrik sondada kan gelmesi, 29'unda da (%21,6) diğer endoskopi-kolonoskopi klinik bulguları vardı. Endoskopi ve kolonoskopi işlemlerinde en sık saptanan bulgular özofagusta varisler (%38,8), midede mide ülseri (%35,2) , eroziv gastrit (%35,2) ve duodenumda duodenal ülser (%82,1) idi. Hastaların 83'üne (%52) endoskopik-kolonoskopik terapötik işlem uygulanmıştır. Bunların 45'ine (%28,5) koterizasyon, 11'ine (%7) band ligasyonu, 7'sine (%4,4) skleroterapi, 6'sına (%3,8) stent, 14'üne (%8,9) de diğer terapötik işlemler uygulanmıştır. Hastalarda 28 günlük mortalite oranı %47,5, 3. ay mortalite %53,2, 1. yıl mortalite %56,5 idi. Pnömoni tanısı ile DYBÜ'ye yatırılan hastaların (%25,3), ölüm oranı (%36,0) diğer tanılara kıyasla yüksek olduğu saptanmakla birlikte yatış tanısıyla ile DYBÜ'den taburculuk durumu arasındaki ilişki saptanmadı (p>0,05). Yoğun bakımda ölen hastalarda giriş GKS (yaşayan, 11,2±4,0; ölen 7,6±3,4; p=0,016) skorunun yaşayan hastalara kıyasla anlamlı şekilde daha düşük olduğu görüldü. Yoğun bakımda ölen hastalarda giriş APACHE II skorunun (yaşayan, 27,8±9,0; ölen 39,7±5,5; p<0,001) ile yatış günü hesaplanan SOFA (yaşayan, 8,0±3,4; ölen 10,9±3,1; p<0,001) skorlarının yaşayan hastalara kıyasla anlamlı şekilde daha yüksek olduğu görüldü. Yoğun bakımda ölen hastalarda invaziv mekanik ventilasyon uygulama oranının (yaşayan, %37,2; ölen, %92,2; p<0,001), akut böbrek hasarı gelişme durumu (yaşayan, %38,3; ölen, %73,4; p<0,001), hemodiyaliz ihtiyacı gelişme durumu (yaşayan, %11,7; ölen, %42,2; p<0,001), kanamaya ikincil entübasyon (yaşayan, %6,4; ölen, %23,4; p=0,002), vazopressör desteği (yaşayan, %63,0; ölen, %95,0; p<0,001) yaşayan hastalara kıyasla daha yüksek olduğu saptandı. Yoğun bakımda ölen hastalarda kan transfüzyon sayısı (yaşayan, 3,6±2,2; ölen, 3,2±2,0; p=0,289) ve kan transfüzyon ihtiyacı gelişme durumu oranı (yaşayan, %73,4; ölen, %85,9; p=0.06) yaşayan hastalara kıyasla anlamlı bir ilişki saptanmadı. Yoğun bakımda ölen hastalarda yapılan endoskopi-kolonoskopi işlem türü (p=0,243), hastaların endoskopi-kolonoskopi işlemi klinik bulgusu (p=0,921), endoskopi-kolonoskopi yapılma endikasyonu (p=0,570), endoskopi ve kolonoskopide saptanan bulgular (p>0,05), endoskopi-kolonoskopi terapötik işlem türü (p=0,776) ve DYBÜ'de tekrarlayan endoskopi-kolonoskopi işlem durumu (p=0,346) yaşayan hastalarara benzer bulundu.