Dede Paşa Bayburdî'nin hayatı ve tasavvuf anlayışı

Anadolu'da dini ve sosyal hayatı etkileyen birçok tarîkat etkin olmuştur. Bu tarîkatlardan biri de XIX. yüzyılda faaliyet gösteren Nakşibendiyye tarîkatının kollarından olan Hâlidîlik'tir. Erzincan, Hâlidî kolun etkisinde kalarak tasavvufî hayatın yaşandığı Anadolu'nun önemli şehirlerindendir. Erzincan'da Halidî kolun önemli temsilcileri arasında Muhammed Sâmî elErzincânî, halifesi Beşir Efendi ve Dede Paşa yer alır. Çalışmamıza konu olan "Dede Paşa" lakaplı Mûsâ Baştürk, Bayburt'ta doğmuş, Erzincanlı Muhammed Beşir Efendi'nin manevi terbiyesinde yetişmiş, kendisinden sonra 1932-1973 yılları arasında Erzincan başta olmak üzere Anadolu'nun birçok şehrinde önemli irşat vazifelerinde bulunmuş bir mutasavvıftır. Bu çalışmada Dede Paşa'nın hayatı ve tasavvuf anlayışı, kayıtlı sohbetleri dinlenerek, sohbetlerinde bizzat bulunan kişilerle yapılan bire bir görüşmelerden yola çıkılarak ortaya konulmaya çalışılmış, bu bağlamda bazı tasavvufî mesele ve kavramlara dair görüşleri değerlendirilmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Tasavvuf, Tarîkat, Nakşibendiyye, Hâlidiyye, Dede Paşa