Değerler eğitiminde mikroagresyon

Mikroagresyon, farklı bir grubun üyesine bilinçli veya bilinçsizce yapılan sözlü veya sözsüz incitici, aşağılayıcı söylem ve davranışlardır. Değerler, toplumun sağlıklı bir şekilde işleyiş ve devamlılığını sağlamak için bireylerin büyük bir kısmı tarafından kabul gören inanç ve düşüncelerdir. Toplumsal ferah ve bireyin ahlaki açıdan gelişimi için değer eğitimi önemli bir yere sahiptir. Bu nedenle değer eğitiminde önemli bir yere sahip olan öğretmenlerin mikroagresyon içeren söylem ve davranışlarının olması değer eğitmi sürecini olumsuz etkileyecektir. Bu araştırmada, sosyal bilgiler öğretmenlerinin değerler eğitiminde mikroagresyon içeren söylem ve davranışlarının, öğrenciler tarafından fark edilerek ne şekilde etkilendiklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın problem cümlesi "Ortaokul öğrencilerinin sosyal bilgiler öğretmenlerinin değerler eğitiminde migroagresyon içeren söylem ve davranışlarına ilişkin algıları nasıldır?" şeklinde belirlenmiştir. Araştırma, sosyal bilgiler öğretmenlerinin değerler eğitiminde mikroagresyon içeren söylem ve davranışlarıyla öğrencilerin mikroagresyonlardan nasıl etkilendikleri belirlenmesi adına tarama modeli ile tasarlanmıştır. Araştırmanın evrenini İzmir ilinin Buca ve Bornova ilçelerinde bulunan ortaokullarda okuyan öğrenciler oluşturmuştur. Geçerlik ve güvenirlik çalışması evrenini Buca ilçesinde belirlenen ortaokullarda okuyan öğrencileri oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemi geçerlik ve güvenirlik çalışması ve asıl uygulama için ayrı ayrı okullara göre tabakalı ve basit şeçkisiz örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Belirlenen okullarda bulunan öğrenci sayıları evreni temsil edecek şekilde orantılı olarak seçilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak yapılan alanyazın araştırmasında konu ile ilgili bir ölçeğe rastlanmadığı için Değerler Eğitiminde Mikroagresyon Öğrenci Ölçeği tarafımızdan geliştirilmiştir. Ölçek iki bölümden oluşmaktadır. Öğrenci ölçeğinin ilk bölümünde demografik ve kişisel bilgiler yer almaktadır. Ölçeğin ikinci bölümünde ise 11 maddelik konuyla ilgili 5'likert tipinde hazırlanmış form yer almaktadır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışması verileri, ölçeğin yapı geçerliliğini belirlemek için Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) ile test edilmiştir. Ölçeğin AFA'ya uygunluğunu belirlemek için öncelikle, örneklemden alınan verilerin yeterli olup olmadığını belirlemek için Kaiser-Meyer-Olkin testi yapılmıştır. Verilerin normal dağılımını test etmek için Barlett Sphericity testi yapılmıştır. Ölçeğin güvenirliğini tespit etmek için Cronbach Alpha katsayısı hesaplanmıştır. Verilerin faktör analizine uygun olup olmadığını gösteren Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) katsayısı ,909 Bartlett testi sonucu χ2: 2559.662, df: 55 ve p:. 000 değerlerinde anlamlı bulunmuştur. Yapılan (AFA) açımlayıcı (keşfedici) faktör analizi ile temel bileşenler analizi ve obliqu rotasyon türlerinden faktörler arasında korelasyon olduğu için eldeki veri sayısı göz önüne alınarak (direct oblimum) kullanılarak yapılan faktör analizi sonuçlarına göre öz değeri 1'den büyük 2 faktör tespit edilmiştir. Toplam ölçek için Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı ,784 olarak belirlenmiştir. Asıl uygulama ölçek online formata uygun hale getirilerek uygulanmış ve yeniden geçerlik güvenirlik analizi yapılmıştır. Araştırmaya İzmir'in Buca ve Bornova ilçelerindeki ortaokullarda okuyan 764 kişi katılmıştır. Araştırma sonuçları için ölçekten elde edilen veriler yapılan normallık dağılım testi sonucunda veriler normal dağılım göstermediği için parametrik olmayan testlerden Mann-Whitney U testi ve Kruskal Wallis testleri kullanılmıştır. Verilerin betimsel istatistikleri yapılmıştır. MG boyutunun DÖ boyutu üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olup olmadığı regresyon analizi ile test edilmiştir. Değerler eğitiminde sosyal bilgiler öğretmenlerinin mikroagresyon içeren söylem ve davranışlarının öğrencileri nasıl etkilendiklerinin belirlenmesi, değerler eğitimin daha nitelikli bir şekilde verilmesi adına yol gösterici olmuştur. Araştırma sonucunda sosyal bilgiler öğretmenlerin elde edilen veriler doğrultusunda değerlerle çelişen mikroagresyon içeren söylem ve davranışlarda bulunmadıkları görülmüştür. Bu sonuç değer eğitiminin aksaklığa uğramaması ve gelecek nesillerin değerleri doğru kazanması, ayrımcılıklara maruz kalmaması adına önem teşkil etmektedir.