Demans hastalarına uygulanan kişi merkezli bakımın beslenme güçlüğüne etkisi

Giriş: Demans hastaları, bilişsel işlevlerdeki bozulmalar nedeniyle beslenme süreçlerinde çeşitli zorluklarla karşılaşmaktadır. Hastalığın ilerlemesiyle ortaya çıkan yeme güçlükleri ile malnütrisyon ve kilo kaybı riski artmakta, fiziksel, psikolojik, sosyal ve çevresel faktörler bu zorlukları daha da derinleştirmektedir. Bu nedenle, demans hastalarında kişi merkezli bakımın uygulanması, beslenme güçlüklerini yönetmede önemli bir yaklaşım olarak öne çıkmaktadır. Amaç: Bu çalışmada demans hastalarında kişi merkezli bakımın beslenme güçlükleri üzerine etkilerini incelemek amaçlandı. Yöntem: Metodolojik ve deneysel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı bu çalışmanın ilk aşamasında Demanslı Hastalar İçin Edinburgh Beslenme Değerlendirme (EdFed) ölçeğinin geçerlilik ve güvenilirlik çalışması yapıldı. Hastalara, gözlenen yeme güçlükleri ve kişisel tercihler dikkate alınarak kişi merkezli bakım uygulandı ve uygulanan girişimin hastaların beslenme güçlüklerine etkisi değerlendirildi. Araştırmanın metodolojik aşamasına 55 hasta katıldı. Deneysel aşaması kontrol grubunda 26, deney grubunda 26 olmak üzere 52 hasta ile tamamlandı. Hastalar EdFed Ölçeği, Mini Mental Durum İncelemesi Testi, Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi, Mini Nutrisyonel Değerlendirme Testi (MNA) ile değerlendirildi, ayrıca yemek süresi ölçüldü. Deney grubundaki hastalara kişi merkezli bakım uygulandı ve hastalar üç ay boyunca takibe alındı. Bulgular: Çalışmaya katılan hastaların yaş ortalaması 76,3 yıl, demans süresi ortalama 4,5 yıl olup, demans evresi hastaların çoğunda orta düzeydeydi. Çalışmanın ilk aşamasında, EdFed ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik analizleri yapıldı. Ölçeğin üç faktörlü bir yapı gösterdiği, güvenilirlik katsayısının yüksek (Cronbach α=0,87), değerlendiriciler arası uyumunun mükemmel olduğu bulundu. Kişi merkezli bakım uygulanan deney grubunda EdFed Ölçek puanının düştüğü (p<0,001) ve yemek yeme süresinin (p=0,006) kısaldığı gözlendi. Deney grubunda MNA puanının (p <0,001) ve hastaların gıda alımlarının anlamlı bir şekilde arttığı gözlendi (p=0,03). Sonuç: Kişi merkezli bakım, demans hastalarının beslenme güçlüklerini yönetmede etkili bir yöntemdir. Bu bulgular, kişiselleştirilmiş bakım uygulamalarının gıda alımını artırmada ve klinik sonuçları iyileştirmede önemli bir rol oynayabileceğini ortaya koymaktadır.