Demirci Kazası Ortapare nahiyesi Temettuat Defterleri

Osmanlı Devleti'nden günümüze ulaşan zengin arşiv defterleri içinde temettuat defterleri önemli bir yer tutmaktadır. Tanzimat'ın ilanıyla birlikte tutulmaya başlanan bu defterler XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin içinde bulunduğu sosyal ve ekonomik durumunu ortaya koyacak bilgiler içermektedir. Temettuat sayımının yapıldığı yerlerde yaşayan mükelleflerin sahip oldukları mal varlıkları ve gelirleri ayrıntılı bir şekilde bu defterlere kaydedilmiştir. Bu çalışmada Saruhan Sancağının Demirci kazasına bağlı Ortapare nahiyesi köylerinin XIX. yüzyıl ortalarındaki sosyal ve ekonomik yapısı incelenmiştir. Çalışmanın ana kaynağını köylere ait temettuat defterleri teşkil etmiştir. Temettuat defterleri, nahiyenin demografik yapısı ve yerleşim yerlerinde kullanılan isimler hakkında detaylı bilgiler içermektedir. Bu defterlere kişilerin ellerinde bulunan bütün mal varlıkları ayrıntılı şekilde kaydedilmiştir. Temettuat defterlerinde araştırılan bölgenin toplam arazi miktarı, toplam ekili arazi miktarı, arazilerin kullanım alanları, arazilerde yetiştirilen ürünlerin neler olduğu ve bu ürünlerden alınan vergi miktarına ilişkin bilgiler yer almaktadır. Yine mükelleflere ait hayvan sayıları ve gelirleri, ticari ve mesleki faaliyetlerle ilgili ayrıntılı bilgiler bu defterlerde bulunmaktadır. Bu çalışmada, Manisa'nın Demirci kazasına tabi üç nahiyeden biri olan Ortapare nahiyesinin 28 köyüne ait temettuat defterleri ele alınmıştır. Çalışma, giriş ve iki bölümden ibarettir. Giriş bölümünde temettuat defterlerinin Osmanlı sosyo- ekonomik tarihi için önemi ve Ortapare nahiyesi temettuat defterlerinin tanıtımı yapılmıştır. Birinci bölümde nahiyenin idari yapısı ve nüfusu ardından mükelleflerin sosyal statüleri ve sektörel dağılımları ele alınmıştır. İkinci bölümde ise iktisadi yapı, hayvancılık ve nahiyedeki ziraai üretim miktarları ve vergi konularına değinilmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise sonuç ve kaynakça yer almaktadır.