Demokratikleşme perspektifinden Adalet ve Kalkınma Partisi iktidarı

Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP), 15 yılı aşkın bir süredir iktidarını koruyarak çok partili dönemde Türkiye'nin en uzun süre iktidarda kalan siyasi partisi olmuştur. Bu uzun iktidar dönemi boyunca AKP'nin demokrasi ve demokratikleşme söylemi parti açısından her dönemde merkezi bir konum teşkil etmiştir. Ancak AKP'nin iktidarda geçirdiği yıllar içerisinde benimsediği demokrasi söyleminin ve demokratikleşme tutumunun tutarlı bir çizgi izleyip izlemediği tartışma konusudur. Bu çalışmanın amacı, AKP'nin farklı iktidar dönemlerindeki demokrasi ve demokratikleşme anlayışının niteliğinin ortaya konması ve demokratikleşme perspektifinden AKP iktidarı döneminin değerlendirilmesidir. Çalışmanın ilk bölümünde literatürde bulunan otoriter rejim, demokrasi, hibrit rejim tanımlamaları ve demokratikleşme ile otoriterleşme teorileri ele alınmış, bir ülkedeki demokrasinin kalitesini ölçmeye dönük çalışmaların metodolojileri özetlenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde Cumhuriyet'in kuruluşundan AKP'nin iktidara gelmesine kadar Türk siyasal hayatında yaşanan gelişmeler demokratikleşme ve otoriterleşme hareketleri odaklı olarak incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde ilk olarak AKP'nin parti programı, tüzüğü ve partinin kendisini tanımladığı siyasal kimlik olan "muhafazakâr demokrasi" kavramı demokrasi anlayışı dikkate alınarak ele alınmıştır. Daha sonra bölüm içerisinde AKP iktidarının birinci (2002-2007) ve ikinci dönemindeki (2007-2011) siyasi gelişmeler, bu döneme ilişkin yayımlanan AB İlerleme Raporları ile House ve Bertelsmann Transformation Index (BTI) Türkiye Raporları'nın demokratikleşme ve otoriterleşmeye ilişkin yaptığı değerlendirmeler ile birlikte incelenmiş, AKP iktidarının birinci ve ikinci dönemindeki demokrasi anlayışı birinci bölümde yer alan demokrasi ve hibrit rejim tanımlamaları ışığında değerlendirilmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde AKP iktidarının üçüncü (2011-2015) ve dördüncü (2015-2018) iktidar dönemindeki siyasi gelişmeler yine AB İlerleme Raporları ile Freedom House ve Bertelsmann Transformation Index (BTI) ülke Raporları'nın demokratikleşme ve otoriterleşmeye ilişkin yaptığı değerlendirmelerle birlikte ele alınmış, AKP'nin bu dönemdeki çeşitli siyasi icraatları birinci bölümde yer alan demokrasi ve hibrit rejim tanımlamaları ile birlikte tartışılmıştır.