Deneysel diyabetik ratlarda nar (Punica granatum L.) çiçeğinin beyindeki oksidatif hasara ve bilişsel işlevlere olan etkilerinin araştırılması

Diabetes mellitus, insülin etkisinin ya da insülin salgılanmasının veya her ikisinin bozukluğunun meydana getirdiği karbonhidrat, yağ ve protein metabolizmasında bozukluklara neden olan kronik hiperglisemi olarak tanımlanır. Diyabetle birlikte ortaya çıkan oksidatif stres, çeşitli doku ve organlarda hasara neden olur. Diyabet, merkezi sinir sisteminde yaptığı hasar nedeni ile bilişsel fonksiyon bozukluklarına yol açar. Bu yüzden diyabet tedavisinde antidiyabetiklere ek olarak antioksidan maddelerin kullanılması oksidatif stresle başa çıkabilmek için tavsiye edilmektedir. Türkiye'deki etnobotanik çalışmalar antioksidan etki gösteren bitkilerin kullanımı diyabetin semptomlarını hafiflettiğini göstermektedir. Son zamanlarda nar çiçeğinin antioksidan etki gösterdiği bildirilmiştir. Bu çalışmada diyabetteki hasarlarda oksidatif stresin rolü ve Punica granatum çiçeğinin antioksidan aktivitesi bu stresle başa çıkabilmedeki etkisi araştırılmıştır.Çalışmada ratlar kontrol, diyabet (STZ), STZ + Nar çiçeği I (300 mg/kg/gün), STZ + Nar çiçeği II (400 mg/kg/gün), ve STZ + Nar çiçeği III (500 mg/kg/gün), diye adlandırılan beş gruba ayrıldı. Morris water maze (MWM) testi uygulandıktan sonra sakrifiye edilerek hipokampusta GFAP, LPO ve GSH düzeyleri belirlendi.Diyabet, kontrol ve nar çiçeği verilen diyabetik gruplardaki Morris Water Maze ve Probe testi sonuçları STZ grubunun diğer gruplara göre öğrenme ve bellek fonksiyonlarının bozuk olduğunu göstermiştir. Diğer gruplara göre kontrol grubuna en yakın hafıza ve öğrenme testi başarısı gösteren grubun STZ+NÇ-III grubu olduğu ve bu grup ile kontrol grubu arasında istatistiksel fark bulunmadığı belirlendi. (p<0.05).Diyabet grubunda, GSH düzeyleri kontrole göre anlamlı olarak düşüktür (p<0.05). GFAP eksprasyonu ve LPO düzeyi ise yüksekti (p<0.05). Diyabetik gruplara nar çiçeği uygulanması sonucu STZ+NÇ-III grubuyla kontrol grubu arasında istatistiksel olarak fark yoktur. GFAP ekspresyonu diğer gruplara göre STZ grubunda daha yüksektir. STZ+NÇ-II ve STZ+NÇ-III gruplarındaki GSH değerleri ise anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p<0.05). STZ grubuna göre STZ+NÇ-I, STZ+NÇ-II ve STZ+NÇ-III gruplarındaki LPO değerleri anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur (p<0.05).Bu sonuçlar nar çiçeğinin diyabetin tedavisi ve oluşturduğu hasarlardan korunma yöntemlerinin geliştirilmesine önemli katkı sağlayacağını göstermektedir. Özellikle bilimsel çalışmalarla elde ettiğimiz verilerin diyabetin komplikasyonlarının önlenmesinde kullanılan alternatif tıbba bilimsel bir bakış açısı kazandırdığı düşüncesindeyiz.Anahtar Kelimeler: Bilişsel İşlev, Diyabet, GFAP, Oksidatif Stres, Nar Çiçeği