Deneysel hiperkolesterolemi oluşturulan sıçanlarda likopenin kolesterol düzeyleri ve oksidatif stres üzerine etkileri

Bu çalışmada, hiperkolesterolemi oluşturulmuş sıçanlarda oksidatif stres parametreleri ve serum kolesterol düzeyleri üzerine likopenin muhtemel koruyuculuğunun araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmada Sprague-Dawley ırkı 28 adet erkek sıçan, her grupta 7 hayvan olacak şekilde toplam 4 gruba ayrıldı. Çalışma süresi 8 hafta olarak belirlendi. Gruplar Kontrol, Likopen (10 mg/kg likopen), Hiperkolesterolemi (HK, %2 kolesterol+%0,5 kolik asit içeren yem) ve HK+Likopen olarak belirlendi. Çalışmanın sonunda sıçanlar dekapite edilerek karaciğer, böbrek, kalp ve beyin dokuları biyokimyasal parametreler için; karaciğer, böbrek ve aort dokuları ayrıca histopatolojik incelemeler için alındı. Lipit parametreleri ve karaciğer fonksiyon testleri için kan örnekleri toplandı. HK grubu sıçanlar Kontrol grubu ile karşılaştırıldığında, karaciğer dokusu MDA, GSH düzeyleri ve CAT aktivitelerinde azalma görüldü (p<0,05). HK+Likopen grubunda MDA düzeyinde herhangi bir değişiklik sağlamazken, GSH düzeyinde anlamlı (p<0,05) artışlar sağlamıştır. HK grubu sıçanlarda Kontrole göre, böbrek dokusu MDA ve GSH düzeyleri ile SOD, GSH-Px ve CAT aktivitelerinde anlamlı bir değişikliğe neden olmadı. HK grubu kalp dokusu GSH düzeylerinde anlamlı azalmalar (p<0,05) olduğu, eş zamanlı likopen uygulamaları artışa neden olmuştur (p>0,05). HK grubunda beyin dokusu MDA düzeylerinde artışlar olurken(p<0,05), diğer oksidatif stres parametrelerinde anlamlı bir değişiklik gözlenmedi (p>0,05). Hiperkolesterolemik diyetin lipit parametrelerinde (total kolesterol, trigliserit, LDL, VLDL) artışa (p<0,001), eş zamanlı likopen uygulamasının ise bu parametrelerde kısmen iyileşmelere neden olduğu görüldü. HK grubunda AST, ALT ve GGT düzeylerinde artışlara (p<0,05), eş zamanlı likopen uygulamalarının ise bu parametrelerde azalmaya (p>0,05) neden olduğu gözlendi. Ayrıca hiperkolesterolemik diyetin HK grubunda karaciğer ve böbrek dokusunda histopatolojik değişimlere yol açtığı, HK+Likopen grubunda bu değişimlerin daha hafif olduğu görüldü. Sonuç olarak kolesterolden zengin diyetle beslenmenin oksidatif stres parametrelerinde ve serum kolesterol düzeylerinde kısmen yükselmelere neden olduğu, buna karşılık likopenin bu parametrelerde iyileşmeler sağladığı görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Hiperkolesterolemi, likopen, oksidatif stres, kolesterol düzeyleri, sıçan.